پياده دلير و آسان نزديك حصار نتوان رفت « 353 » و اگر كسى خواهد كه صورت آن هفت حصار و شهربند آن را نسبت با شهر هرات در خاطر آرد چنان بر لوح انديشه نگارد كه حصار اول از كوه مختار و درهء « 354 » دوبرادران تا كنار رود و پل مالان كه در جانب شرق قريهء غيزان « 355 » و در طرف غرب قريهء سينان « 356 » باشد حصارى است مدوّر بر سر كوه « 357 » از سنگ و گچ ساخته و دروازهاى محكم پرداخته و دروازهبانان حاضر و در جزئيات به چشم احتياط ناظر و همچنين حصار دوم از پل جوى نو تا پل در قراه و در شرق پل ريگينه و جكان و در غرب باغ زبيده و قريهء حسان و حصار سيم از مزار امام فخر الدين رازى تا گنبد محمد سلطانشاه و حصار چهارم از پل انجيل تا پل كارد و حصار پنجم از در باغ زاغان تا پل آبچكان و حصار ششم از دروازهء ملك تا دروازهء فيروزآباد و حصار هفتم كه در ميان واقع است * ده برابر چهار سوى شهر هرات باشد و آن درگاه پادشاه است . چنانچه از دروازهء حصار اول كه در طرف شمال است تا دروازهء اول كه در جانب جنوب است دو فرسنگ شرعى باشد و همچنين در شرق و غرب و ميان حصار اول و دوم تا سيم مزارع و باغات و عمارات است و از سيم تا هفتم غلبهء بسيار و دكان و بازار و بر درگاه پادشاه * صورت چهار بازار * برابر يكديگر واقع شده آنكه بر جانب شمال است ايوان كيوان يعنى سراى راى و بر * سر هر بازار طاقى رفيع و رواقى بديع برآوردهاند . اما ايوان * پادشاه از همه عالى [ تر ] است و بازارها * به غايت عريض و مستطيل باشد چنانچه گلفروشان در پيش دكانها تختهاى بلند نهادهاند و از دو طرف گل فروشند و در آن شهر پيوسته گل خوشبوى تازهروى باشد چنانچه طعامى را ضرورى دانند بىگل نيز صبر نتوانند و
هامش
( 353 ) . ر ك به لانگ هرست مقابل ص 1 و ص 103 براى مناظر خرابههاى بيجانگر .
( 354 ) . در شمال هرات است . ر ك به ياقوت ص 513 . در خاتمهء حبيب السير ص 9 گفته است كه از درهء دو برادران تا پل مالان قريبا ده فرسخ است .
( 355 ) . براى اين موضع ر ك به معجم البلدان ج 3 ص 828 .
( 356 ) . به ظاهر سينان بايد خواند بر قياس سينان مرو ، مذكور در معجم البلدان ج 3 ص 225 .
( 357 ) . ر ك به سيوئل ص 82 .