آفاق متوجه ولايت هرموز و سواحل دريابار شد و اگر دوستان بر اين داستان عيب نفرمايند و به مطالعهء آن رغبت نمايند به شرح و بسط تمام اختتام خواهد يافت و انواع غرائب و عجائب در سلك كلام انتظام خواهد گرفت و مدت « 294 » سه سال به تفصيل و اجمال ، شرح احوال و اهوال باز خواهد گفت و به دستور معهود وقايع خراسان و ماوراء النهر و فارس و عراق و آذربايجان بيان خواهد كرد . اميد كه در نظر مبّصران جهان رواج يابد و آفتاب التفات اعيان زمان بر آن تابد . ان شاء اللّه تعالى .
داستان سفر هندوستان و شرح غرايب و بيان عجايب آن
قال اللّه تعالى :
هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ .
« 295 » هركه را ديدهء بصيرت به انوار حقيقت منوّر باشد و مرغ جانش در هواى دانش طيران نمايد به عين اليقين بيند و به علم اليقين داند كه دوران اجرام عظام افلاك و سيران اجزاء صغار خاك بر وفق علم و ارادت صانع پاك عز شانه جارى است و انوار قدرت شامله و آثار حكمت كامله در ذرات ذريات عالم و حركات و سكنات بنى آدم سارى و عنوان عالميان در قبضهء قدرت و سرپنجهء قضاست و رقاب سركشان جهان محكوم حكم
يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ .
« 296 »
بيت
اگر محوّل حال جهانيان نه قضاست * چرا مجارى احوال بر خلاف رضاست
هامش
( 294 ) . يعنى وقايع سنه 846 تا 848 ( به استثناى سال روان ) .
( 295 ) . سوة يونس 22 .
( 296 ) . مأخوذ از قرآن مجيد ( آيهء 32 از سورهء ابراهيم ) : و يفعل .