ثانيا - حفظ همين آب و خاك و حراست همين سلطنت حاضره غيرمشروعه مقدمهء عطيه حفظ بيضه اسلام است و شوكت دين با قوت اجتماع و قوت سلطنت آنست كه قوه مجريه مملكتى است ، آيا نمىبينيد كه هروقت سلطنتى معين و معاون علم شريعت يا يكى ديگر از علوم بوده آنعلم تا چه پايه ترقى كرده آيا شهرت و نفوذ شيخ مفيد و سيد مرتضى و شيخ طوسى كه محاصرين سلاطين شيعه بويهيه بودند و هكذا قدرت خواجه نصير طوسى و علامه حلى و شيخ على محقق ثانى و غالب علماء عهد صفويه در اعلاء كلمه حقه و حرمت بر شريعت طاهره بيشتر است يا خدمت ساير علماء اعلام .
بلى در هند و قفقاز بعضى آداب و رسوم شريعت تا يكدرجه باقى است بلكه در لندن و آمريكا و چين نيز به حمد الله ملت مسلمان هست و در بعضى بلاد غير ايران نيز مذهب شيعه موجود است . آيا در آن ممالك قوت اسلاميت و لواى اسلاميت و نفوذ اسلاميت حتى در بعضى از آنها سوق اسلاميت نيست ؟ و اگر خواهيم مجارى حالات قفقازيه و سلوك دولت غالبه را با اهالى مذهب اسلام و علماء مسلمين ذكر نمائيم از حوصله اين لايحه خارج است و فرقست ميانه بقاء بعض احكام اسلام با زوال شوكت و ملكوت آن و بقاء قدرت و ملكوتش با عدم عمل بر بعض احكام چنانچه فعلا تمام احكام شرعيه كما هو حقه در ايران جارى نيست ولى دولت و سلطنت اسلاميت باقى است و مشروطه مىخواهد پايدارترش نمايد و ما را كافى است ملاحظه حال اسلام در زمان سلطنت كافره مغول و در ايام ساير سلاطين اسلام و مطالعه حال شيعه و علماء شيعه قبل از زمان ديالمه و بعد از آن و قبل از سلطان اولجايتو و صفويه و همين مثل معروف :
( الناس على دين ملوكهم ) مصدق حال ماست ، باز مىگوئيم كه حفظ بيضه اسلام فعلا كه امام ما غائب است ممكن نيست مگر با حفظ همين آب و خاك كه وطنش نامند و با حراست و حمايت همين سلطنت خارج از مركز ، چنانچه تاحال بوده و قبل از مشروطه هم انقياد بر او بود . از ارباب بصيرت انصاف مىطلبيم علت انقراض دول و انتقال سلطنت از خاندانى بخاندانى كه باعث فتن عظيمه و مهالك بزرگ در ممالك شده چيست آيا علتى جز استبداد دارد ؟
مجموعه آثار قلمى ثقة الاسلام شهيد تبريزى ( فارسى ) — صفحة 428
مساهمون: ميرزا على تبريزى ( شهيد )
ص٤٢٨