هزار تومان خونبها نخواستند ؟ و خوانين دشتى را مقصر نكردند و عالم معتبر ارومى را جلب تبريز و مدتى توقيف نكردند و كشتى جنگى بر بندر بوشهر نيامد ؟ برويم سر مطلب آيا اينهمه ضعف و فتور كه بر اركان اربعه مذهب اسلام وارد مىآيد و علاج آن منحصر بمحدود نمودن دولت و مشروطه كردن سلطنت نيست ، و واجب نيست كه هرچه زودتر بعلاج آن بكوشيم ؟ آيا فعلا به مملكتها كفار نمىتازند و آن تواريخى كه در فنا و اضمحلال چندين ممالك عظيمه اسلاميه خوانديم و اينهمه اقدامات و دسيسهكاريها كه با تمام قواى ماديه و معنويه خود در حق ممالك - اسلاميه مينمايند و بعضى از آن را ما با وجود بداهتش يادداشت كرديم در توضيح مقاصد خصمها كافى نيست - آيا جهاد در صورت خوف بر بيضه اسلام واجب نيست ؟ و در حال حاضر خوف بر بيضه اسلام حاصل نيست پس فعلا كه قوهء جهاد ظاهرى نداريم آيا واجب نيست كه لااقل - خندقى بر دور مملكت اسلام بكنيم و در حفظ حصار اسلام با قواى معنويه خود بكوشيم ؟ آيا لازم نيست كه نظير اسلحه مادى و معنوى خصم كه فعلا اسباب غلبه و نفوذ ايشانست به حكم آيه شريفه
( وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ )
تحصيل نمائيم آيا لازم نيست كه تأسيس مكاتب كرده و مطابق آيه شريفه
( فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ )
بتوانيم تحصيل ثروت و علوم نافعه در معاش و علم پولتيك و علم سد باب احتياج بخارجه كه اولين وسيله تسلط كفار بر خاك اسلام است بنمائيم و بر آنان از آن راه بتازيم كه ايشان تاختهاند و در سايه اسلام و اسلاميت ، به زور شريعت طاهره بكنيم آنچه بايد كرد ، آيا اقدام به اين اعمال و نتيجه برداشتن از آن بىتحصيل امنيت و عدالت و بدون قطع يد استبداد كه برق خانمانسوز هرخشك و تر است امكان دارد ، و بدون مشروطه نمودن و محدود كردن قوه مركزيه علاجى دارد ؟ مشروطه ميگويد كه دولت يا خود ملت ايران مقروض خارجه شده و گمركات بدرك رفته و صاحب طلب سر گمركات نشسته اگر فكر اداء اين قرض و سد راه تزايد آن نشود گمركات كه سهل است كليهء مملكت رسما و حقيقتا از دست سلطنت يا خود ملت بيرون خواهد رفت و صدمه كه ما امروز از