سيم حاملهء نازائيده ، در شكمش اولاد متعدد ساكن و متحرك ، بازارى جارى در دريا ، سوداگرانش
مُتَّكِئِينَ فِيها عَلَى الْأَرائِكِ
« 1 » ،
مثنوى
نديده ديدهاى آزاد و بنده * در آب جون بازارى رونده
چو حكم خسرو عالى مآثر * بود جارى بر افلاك و عناصر
به نزد جمله اصحاب نجابت * ندارد اين چنين امرى غرابت
و در سنهء تسع و ثلاثين و تسع مائه ( 939 ) كه پادشاه بديع آئين از فيروزآباد دار الملك حضرت دهلى با اكثر امراء و اركان دولت و تمامى ايچكيان و اعيان حضرت در كشتيها نشسته از راه دريا متوجه آگره گشت ، همچنين بازارى آراسته بر روى آب [ جون ] چون باد روان بود و هركس هر متاعى كه مىخواست از جنس مأكولات و مشروبات و البسه و اقمشه و اسباب حرب و آلات طعن و ضرب در آن بازار مىيافت و بنابراين اختراع غريب ، انواع رفاهيت بر صفحات مسافران مىتافت . و بر اين اساس باغبانان پادشاهى به موجب فرمان اين مظهر الطاف الهى در چند كشتى كه بالاى آن را به تخته پوشيدهاند خاك ريخته صالح زراعت ساخته بساتين كه در اطراف آن نهالها و رياحين رسته است و اصناف بقول و لاله و ياسمين سبز گشته و شكفته در ميان دريا پديد آوردند .
بيت
ساختهء حكمت كارآگهان * گلشن گردنده به گرد جهان
و بىشائبهء سخنورى و غائلهء مدحگسترى ، خامهء دو زبان از بيان غايت نزاهت آن بساتين خضرت آئين عاجز است و بيان بنان از شرح كمال لطافت آن رياحين نضارت قرين قاصر .
قطعه
از خرمى چو طبع حريفان همنفس * وز نيكوئى چو روى ظريفان همنشين
بىشبهه هيچ ديده چنين گلشنى نديد * نى در فضاى چرخ نه در خطهء زمين
ديگر از جملهء اختراعات بديعه كه فايدهء آن عام است و ايراد آن مناسب اين مقام ، جسر روان است و كيفيت آن چنان است كه سفاين متعدده را به قلابها و زنجيرها نزديك به يكديگر در دريا بر هم مىبندند و زير آنها را به تختهها پوشيده آن تختهها را به
هامش
( 1 ) . اشاره است به آيهء 3 از سورهء كهف و آيهء 13 از سورهء انسان و آيهء 56 از سورهء يس .