ج ) اهل كتاب از پرداخت جزيه خوددارى كنند ؛ به دليل آيهء پيشين .
در غير حالات سه گانهء فوق ، نبرد و پيكار با اهل كتاب جايز نيست ، و بايد با همان بخشش و گذشت با آنان رفتار كنند ، چنان كه در آيهء اولى كه ادّعا مىكنند منسوخ است ، آمده است . بنابراين ، آيهء دومى تقييدى است براى اطلاق آيهء اوّلى ، نه آن كه ناسخ آن بوده باشد .
آيهء دوم
وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا .
وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما ؛ فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما ، إِنَّ اللَّهَ كانَ تَوَّاباً رَحِيماً
« 1 » از جماعتى از صحابه و تابعين و ديگران روايت شده است كه آيهء اوّلى از اين دو آيه مخصوص به زناى زنان است ، و كيفر آنان را آزار دادن با دشنام و توهين و زدن با نعلين ، تعيين مىكند ، چنان كه از ابن عبّاس رسيده است ، « 2 » و اين هر دو كيفر شامل زنان شوهر ديده و شوهر نديده هر دو مىشود . گفتهاند كه اين هر دو آيه به واسطهء حكم صد مرتبه تازيانه زدن براى زنان و مردان بىهمسر نسخ شده است ؛ آنجا كه خداوند متعال فرموده است :
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ ؛ وَ لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ . . .
« 3 » ؛ و نيز به واسطهء حكم رجم ( سنگسار كردن ) براى زنان و مردان همسردار ، چنان كه در سنّت نبوى ثابت است .
آقاى خويى قدّس سرّه مبناى نسخ در اين آيه را مورد اشكال قرار دادهاند ، بر اين پايه كه هر يك از اين آيات حكمى را بيان مىكنند كه با حكم بيان شده در آيهء ديگر اختلاف دارد ، و از آنجا كه موضوعات اين احكام با يكديگر متفاوتند ، مانعى ندارد كه همهء احكام با هم به مورد اجرا گذاشته شوند .
هامش
( 1 ) نساء / 15 - 16
( 2 ) مجمع البيان ، 2 / 21
( 3 ) نور / 2