« الهام » عبارت است از انديشه و مطلبى كه انسان آن را ادراك مىكند ، همراه با احساس روشنى نسبت به اين كه از سمت بالا به او القا شده است ، و از جايى منفصل از ذات انسانيّت است ؛ هر چند كه انسان در اين حالت شكل و چگونگى طريقهاى را كه اين القا از آن طريق صورت مىپذيرد ، ادراك نمىكند .
« وحى » عبارت است از انديشه و مطلبى كه به ذهن انسان مىرسد و انسان آن را ادراك مىكند ، همراه با يك احساس روشن ديگر نسبت به اين كه القا از سمت بالاست و منفصل از ذات انسانيّت ؛ و احساس ديگرى روشنتر نسبت به طريقهاى كه اين القا از آن راه و با آن روش صورت مىپذيرد ؛ همراه با وجود عنصر غيب و نهانى بودن در اين ارتباط كه « وحى » ناميده مىشود .
شبهه پيرامون وحى
بين موضوع « وحى » و بحث « اعجاز قرآن » ارتباط محكمى وجود دارد . در اثناى همين بحث در باب « وحى » است كه ما پى مىبريم كه قرآن يك پديدهء بشرى نيست ، و در نتيجه محصول كار شخص محمّد صلّى اللّه عليه و آله نيست ؛ و جنبههاى مختلف تحدّى كه اطراف اين پديده را گرفته است ، كاشف از ارتباط قرآن با عالم غيب است ؛ چنان كه در بحث « اعجاز قرآن » اشاره كرديم .
بر اين پايه ، درمىيابيم كه ردّ و ايراد شبهههاى راجع به مسألهء « وحى » و وحى قرآنى ، ناگزير بايد به طور عمده مبتنى بر نتايج بحث اعجاز قرآن بوده باشند . به همين جهت ، ما در عين اين كه بعضى از شبهات مطرح شده پيرامون وحى را در اينجا ياد آور مىشويم ، مقصود ما از اين يادآورى ، درگير شدن با بعضى از تفاصيل مربوط به اين شبههافكنىهاست ، نه جنبهء اساسى خود مسألهء « وحى » .
شايد بتوان گفت يكى از پليدترين شيوهها در شبهه افكنى پيرامون مسألهء « وحى » آن شيوهاى است كه مىكوشد تا صفات راستگويى و امانت و اخلاص و ذكاوت را به آن حضرت نسبت دهد ، ولى در نهايت ، بنا را بر اين مىگذارد كه پيامبر مطالب وحى را چنين تخيّل مىكند كه به او وحى مىشود ، و نام آن را « وحى نفسى » ( وحى از درون به درون )