تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 302

مساهمون:

ص٣٠٢
غسل كرده و يا وضو بگيريم ) و استصحابى ( كه مثلا قبلا وضو داشته‌ايم ، اكنون استصحاب كنيم بقاء وضو را ) نيز كفايت مىكند . بر اين اساس دايرهء طهور توسعه پيدا كرده و ما نتيجه مىگيريم كه طهورى كه شرط صحت نماز است ، اعم است از طهور واقعى و ظاهرى . حال : ادلّهء عناوين ثانويه عموما از همين قسم هستند ، براى مثال : كتب عليكم الصيام . . . مىگويد : روزه بر شما واجب است و اطلاق كلام ، هم روزهء ضررى را در بر مىگيرد و هم روزهء غير ضررى را شامل مىشود ، لكن قاعدهء لا ضرر مىآيد و دايرهء اين دليل را تنگ‌تر كرده و روزهء ضررى را نفى مىكند . به عبارت ديگر : قاعدهء لا ضرر مىگويد : كتب عليكم الصيام تنها روزهء غير ضررى را شامل مىشود . و يا فى المثل : دليل اذا شككت فابن على الاكثر ، هم كثير الشك را شامل مىشود و هم غير كثير الشك را . لكن قاعدهء « لا شكّ لكثير الشكّ » مىآيد و كثير الشكّ را از دايرهء دليل خارج مىكند . و يا فى المثل : دليل
فَاغْسِلُوا
مىگويد : وضو بگير كه اطلاقش هم شامل وضوى غير ضررى مىشود ، هم شامل وضوى ضررى لكن قاعدهء لا حرج مىآيد و وضوى ضررى و حرجى را از اين دايره خارج مىكند . بنابراين : ادلّهء عناوين ثانويه بر ادلّهء عامّه حاكم‌اند ، و چنانچه ادله عامّه اوليه نبودند وجود ادله عناوين ثانويه لغو و بيهوده بود . تعارض چيست ؟ تنافى معنا و مدلول دو دليل مستقل ، با يكديگر است ، بدون اينكه يكى ناظر و متعرّض ديگرى باشد . به عبارت ديگر دو دليل متعارض عبارتند از : دو دليل كه به حسب ظاهر خطاب و مدلول لفظ ، از هم مستقل بوده و هريك مستقلا مفيد معنايى است ، به نحوى كه هيچيك بدون ديگرى لغو و بيهوده نيست نه به نحو عموم كه معمّم و موسّع ديگرى باشد و نه به نحو خصوص كه مخصّص و مضيق ديگرى باشد . به عبارت ديگر : هيچيك از دو دليل با دلالت لفظيه ، توجهى به دليل ديگر ندارد و هريك به طور مستقل رسانند : مطلبى است و ناظر و يا متعرّض دليل ديگر نمىباشد .