شيخ احمد لحساوى « 1 » و ملا اسماعيل اصفهانى حكيم درگذشتند .
طايفهء روسيه از طرف درياى خزر در سرحدات استراباد و مازندران بناى شورش گذاشتند ، دو فروند كشتى جنگ به فرضهجات آن دو ولايت آوردند و تركمانيه را به زر و سيم تطميع كردند . قيات نامى از تراكمهء جعفر باى يموت فريب خورده ايل را مباشر فساد گرديد . نواب محمد قلى ميرزا در درگاه خاقانى بود و پسرش بديع الزمان ميرزا در استراباد ايالت مىفرمود . بهمحض خبر ، مهدى خان و محمد تقى خان هزار جريبى و ميرزا اسماعيل خان فندرسكى و نقد على خان كتول را برداشته با سواران و پيادگان استراباد و مازندران و كوكلان شب بر سر اوبهء جعفر باى ريخته به قتل و غارت و اسر پرداختند ، جمعى را به قتل رسانيدند و زنان و پسران كثير اسير آوردند . روسيه به دريا مراجعت كردند و منوچهر خان گرجى به حكومت گيلان و نظم دريا و آن سامان مأمور گرديد . و امين الدوله به اصفهان رفت .
الكسندر يرملوف سردار گرجستان در دولت روسيه به خيانت منسوب شده معزول شد و ينارال بسقاويج به سردارى رسيد . كينياز مددوف حاكم قراباغ و شروان و شكى نيز معزول گرديد و ابخسوف « 2 » نام حكومت يافت .
ينارال بسقاويج به تلافى سال گذشته ينارال دويج « 3 » نام را با ده هزار صالدات و بيست عراده توپ به تسخير ايروان روان كرد و ابخسوف نيز با شش هزار صالدات و ده عراده توپ به قراجه داغ روى آورد . دويج وارد اوچ كليسيا و ابخسوف در كنارهء پل خدا آفرين مقيم گشت . حسين خان سردار در قلعهء ايروان نشست و برادرش حسن خان سارواصلان با پنج هزار سوار جرار و يك فوج سرباز در خارج قلعه بماند . از طرف قراجه داغ نواب اميرزادهء اعظم محمد ميرزا فرزند ارشد نواب نايب السلطنة العلية العاليه با شش هزار سوار و چهار فوج سرباز و پنج عراده توپ در كنار رود ارس رايت جلالت برافراشت . ينارال دويج
هامش
( 1 ) - شيخ احمد احسائى ( لحسائى ) متولد 1266 در لحساء از بلاد بحرين بنيانگذار فرقهء شيخيه كه كتب معروفى مثل شرح الزيارة الجامعة و شرح مشاعر ملاصدرا نيز دارد . جمعى از علماى ايران وى را بهمناسبت اختلاف عقايدش با مبانى شيعه تكفير كردند ، او از ايران رفت و در مدينه مرد .
درخصوص وى رجوع كنيد به روضات الجنات ( ص 25 ) و احسن الوديعة ( ص 168 ) و ريحانة الادب و لغتنامه دهخدا .
( 2 ) .Abkhazov .( 3 ) .Debytch