به محافظت قلعهء عباس آباد كه از مستحدثات آن حضرت است مأمور فرمود . « 1 » محمد امين خان دولوى قاجار را به شراكت احسان خان با عباس خان سركردهء بختيارى مأمور نمود . احسان خان با بسقاويج سازش نموده او را به محاصرهء عباس آباد آورد . نواب ركن الدوله با پنج هزار سوار و پنج هزار پياده به چرس آمد و نواب نايب السلطنه به حضور خاقان صاحبقران مأمور شد ، بعد از چهار روز باز آمد و در چرس بماند . آصف الدوله با پنج هزار سوار و پياده ملتزم ركاب وليعهد گرديد و در ركاب نواب نايب السلطنه و ركن الدوله از چرس به مدافعهء روسيه حركت نمودند و حسن خان سارواصلان با فوجى از سواران دررسيد . روسيه از رود ارس دررسيدند . نواب وليعهد نايب السلطنه در برابر آن قوم صف برآراست و منازعه درگرفت . چهار نفر از دلاوران روسيه قصد نواب نايب السلطنه نمودند و هر چهار تن از صدمهء تيغ آبدار و تفنگ جان شكار آن شير بيشهء كارزار هلاك شدند . فضلعلى خان قوانلوى قاجار ولد حاجى مهديقلى خان امير نامدار در آن روز جلادتها و مردانگيها نمود و چون اسبش مجروح شد پياده به جنگ پرداخت و از زخمهاى متواتر از پاى درآمد . پرستارانش او را از ميان كشتگان بدر بردند و زخمهايش به التيام پيوست و « جان نثار دولت » لقب يافت . قشون كلا به محال چرس برگشتند و از مجادله درگذشتند .
بسقاويج علمى را كه نشانهء دولت ايران داشت برافراشت و به اين حيله از رود ارس درگذشت و به تسخير عباس آباد آمد . احسان خان حارسين قلعه را گرفته محبوس نمود و در به روى بسقاويج گشود و او محمد امين خان قاجار و عباس خان سركردهء دستهء بختيارى و برخى از خوانين آن طايفه را گرفته محبوسا به تفليس فرستاد و احسان خان در ازاى اين خدمت به حكومت نخجوان رسيد « 2 » حاجى محمد خان دولو و اسفنديار خان گرجى داماد سپهدار و طوايف خلج به محارست خوى مأمور شدند ، و عبد الله خان ارجمندى فيروزكوهى با دستهء خود به محافظت تبريز رفت .
موكب اعلى به مرند آمد . و نواب و الا اميرزاده محمد به تاختوتاز قراباغ مأمور
هامش
( 1 ) - روضة الصفا : « طرح آن را مهندس لامىLamyفرانسه ريخته بود » . در همين كتاب آمده : « يك سمت آن به رود ارس اتصال دارد و اطراف ديگرش به جانب صحارى است و در دو فرسخى نخجوان واقع است . »
( 2 ) - چون كلبعلى خان كنگرلو به امر آقا محمد خان كور شده بود پسرش احسان خان به خيانت ، قلعهء عباس آباد را به دشمن سپرد .