و مرتضى اعظم اقدم اكرم اعلم ، احسب انسب ، اعلم علماء المتشرعين « 1 » ، مفخر اولاد سيد المرسلين ، ناصح الملوك و السلاطين و افتخار المحدثين و ملاذ المفسرين ، السيد الهمام ، الزائر بيت اللّه - الحرام ، الامير الحاج ، غياث الحق و الافادة و النقابة و الدين : منصور » و وفات آن جناب در حدود سال 870 و اند اتفاق افتاد [ و ] در بقعه دشتك شيراز مدفون گرديد .
و خلف الصدق آن جناب است : حضرت سيد الحكما المدققين الحاج امير صدر الدين محمد دشتكى شيرازى و القاب شريف آن جناب در فرمانى كه پادشاه ذى جاه ، سلطان يعقوب خلف - الصدق پادشاه دين پناه : امير سلطان حسن بيك تركمان آققوينلو براى حضرت امير صدر الدين محمد دشتكى شيرازى ، فرستاد و املاك موقوفه مدرسه منصوريه شيراز را از ماليات و عوارض و صادريات معاف داشته است چنين مرقوم گشته است : مرتضى ممالك الاسلام ، مقتدى علماء الاعلام ، افتخار السادات العلماء و النقباء فى الايام ، اعتضاد الائمة المتبحرين فى الآفاق ، قدوة - الحكما [ ء ] المتألهين بالاستحقاق ، علامه علماء الزمان ، استاد ارباب الحكم و المعارف فى الاوان ، الموفق من عند اللّه الصمد ، صدر الملة و الافادة و السيادة و الافاضة و الدين : محمد ، ابد اللّه تعالى سيادته و شيدت قوانين افاضته و سنادته . و صورت فرمان اعليحضرت سلطان يعقوب پادشاه در ذيل وقايع سال 893 در گفتار اول فارسنامه ناصرى نگاشته گرديد و در كتاب مجالس المؤمنين نوشته است : كنيت آن جناب ابو المعالى و لقب شريفش به لسان اهل فضل و كمال صدر العلما و صدر الحقيقه است و اجداد امجادش تا حضرات ائمه معصومين ( ع ) همگى حافظ احاديث و حامل علوم شرعيه بودهاند و اول كسى كه از اين سلسلهء عليه از مطالعه كتب احاديث مشحونه از موضوعه و ضعيفه اجتناب فرمود و متوجه علوم كلاميه و حكميه گشته به مرتبه اعاظم حكما و متكلمين رسيد ، حضرت سيد المدققين امير صدر الدين محمد است « 2 » و از مآثر نفس قدسى شعار آن بزرگوار آنكه جمع نموده ، ميانه تصنيف و تأليف و افاده علوم و عمارت و زراعت و نظم مناظم دنيوى و اخروى و ذكر اسامى كتب علميه آن جناب دفاتر علوم را مشحون داشته است و ولادت « 3 » با سعادت آن جناب در سال 828 اتفاق افتاده و در سال 903 در شهر رمضان « 4 » در دست ظلمه طايفه تركمان بايندرى ، شهيد گشته ، در صفه شمالى مسجد سر پوشيده مدرسه منصوريه « 5 » كه مخصوص قبور خود و اولادش قرار داده ، مدفون گرديد و تاكنون آن مسجد و گنبد آن ، باقى است و زيارتگاه خواص و عوام است و از مآثر آن جناب « 6 » ، عمارت مدرسه منصوريه
هامش
( 1 ) . در متن : ( متشرين ) .
( 2 ) . ر ك : حبيب السير ، جزء چهارم ، از جلد سوم ، ص 110 ، چاپ هند .
( 3 ) . ولادت او در صبح سه شنبه دوم شعبان 828 بوده و شهادتش در صبح جمعه 12 رمضان 903 . ر ك : مجالس - المؤمنين ، ص 339 ، و ر ك : ذريعه ، ج 1 ، ص 108 ، كه روز تولد او را بجاى سه شنبه ، دوشنبه گفته است ، مقالات - الشعرا ، ص 556 .
( 4 ) . آثار العجم ، ص 459 .
( 5 ) . در مورد مدرسه منصوريه ، ر ك : مجله يغما ، شماره دهم ، سال نهم .
( 6 ) . ( حاشيه قديم و جديد ) بر ( شرح جديد تجريد ) ديگر ( حاشيه قديم و جديد ) بر ( شرح مطالع و حواشى شريفه شريفيه ) و اين دو حاشيه قديم او بر ( تجريد ) و ( شرح مطالع ) مقدم است بر تاليف حواشى قديمه علامه دوانى ، ديگر ( حاشيه شرح شمسيه و حواشى شريفه شريفيه ) . ر ك : مقالات الشعراء ، ص 557 . ديگر ( حاشيه ) بر اوائل ( شرح مختصر