مقابل نظر است ) و نسخهء لنينگراد عتبة الكتبه نيست و ثانيا آنكه نسخهء لنينگراد مجموعهايست مركب از منشئات جمعى از دبيران مشهور عهد سلاجقه و خوارزمشاهيه و مغول از قبيل همين منتجب الدين بديع صاحب ترجمه و رشيد وطواط و عبد الواسع جبلى و شمس الدين جوينى صاحب ديوان و برادرش عطا ملك جوينى و غيرهم و فقط قسمت قليلى از آن ( شايد قريب ربع يا خمس آن ) عبارت از منشئات منتجب الدين بديع ما نحن فيه است نه اغلب آنچنانكه ويكتور رزن مؤلف فهرست سابق الذكر گمان كرده است .
پس از آنچه گذشت بنحو وضوح معلوم شد كه نسخهء حاضرهء موسوم بعتبة الكتبه يعنى نسخهء محفوظه در كتابخانهء خديوى مصر « 1 » تا آنجا كه فعلا اطلاع از آن حاصل است به كلى منحصر بفرد است ، منتهى آنكه قريب ربع يا خمس محتويات آن به ظن قوى در مجموعهء لنينگراد ( كه از آن نيز چنان كه گذشت عكسى براى كتابخانهء وزارت جليلهء معارف تهيه شده است ) نيز موجود است ، پس اگر بالفرض كسى اكنون در ايران درصدد طبع كتاب حاضر برآيد براى تصحيح مقدار ربع يا خمس آن ظاهرا از هر دو نسخهء مزبوره ميتواند استفاده نمايد .
نسخهء منحصر بفرد كتابخانهء ملى مصر 16 نمرهء خصوصى 19 ، نمرهء عمومى 6292 . مورخهء سنهء ششصد و هفتاد و يك هجرى ( 671 ) يعنى فقط قريب صد سال بعد از مؤلف مشتمل بر 308 صفحه بقطع وزيرى عريض ، به خط نسخ درشت خوشواضح خوانا و نسبة بسيار مصحح و مضبوط ، با املاهاى قديمى مخصوص آن ازمنه از قبيل نوشتن دالهاى مسبوق به حركت يا حرف مدّ در كلمات فارسى به صورت ذال معجمه ، نوشتن كى بجاى كه و آنك و چنانك و آنچ بجاى آنكه و چنان كه و آنچه و فرق نگذاردن بين باء و جيم و كاف عربى و بين معادلات آنها در فارسى و امثال ذلك .
حسب الأمر وزارت جليلهء معارف دولت عليهء ايران و باهتمام اين ضعيف محمد بن عبد الوهاب قزوينى عكس برداشته شد ، تحريرا فى شهر رجب المرجّب سنهء هزار و سيصد و پنجاه هجرى قمرى ( 1350 ) ، مطابق آبان ماه هزار و سيصد و ده ( 1310 ) .
هامش
( 1 ) - كه اكنون « دار الكتب المصرية گويند »