فتنهء غز چند سالى در خراسان و آن نواحى بين اقبال و ادبار سلطنتى متزلزل نمود و در حدود سنهء 557 در حبس مؤيد آىابه وفات يافت و در هر دو مكتوب مزبور نام اين ركن الدين برده شده است و در مكتوب اول صريحا واضحا اشاره بوفات سلطان سنجر نيز شده است پس معلوم مىشود اولا كه مؤلف مدتى بعد از وفات مخدوم خود سلطان سنجر در حيات بوده است و ثانيا آنكه پس از جمع و ترتيب ابتدائى اين مجموعه در عهد وزير سابق الذكر ( يعنى ابو الفتح ناصر الدين طاهر ) باز بعدها مؤلف زياداتى و الحاقاتى بر آن علاوه نموده بوده است .
در هر صورت اين مجموعه چنان كه ملاحظه مىشود يادگار بسيار نفيسى است از انشاء نثر فارسى در ادارات دولتى سلاجقه در اوايل و اواسط قرن ششم هجرى « 1 »
هامش
* سنجر گرفتار گرديد و در مقدمهء همين كتاب حاضر ص 4 نيز مؤلف اشاره بدين واقعه نموده است و اين محمد خان را در كتب تواريخ باختلاف گاه محمد بغرا خان و گاه ارسلان خان محمد نيز نوشتهاند و پسر محمد خان مذكور ركن الدين محمود خان ( كه محمود خاقان نيز گاه نويسند ) چنان كه در متن گفتيم خواهرزاده و جانشين سلطان سنجر بود و بعد از وفات سنجر سپاه خراسان او را بسلطنت شناختند
براى تفصيل احوال او رجوع شود بتاريخ ابن الأثير طبع مصر سنهء 1301 ج 11 ص 82 ، 100 ، 103 ، 105 ، 117 ، 122 ، و بتاريخ جهانگشاى جوينى جلد 2 ص 12 - 16 ، - و ركن الدين محمود خان مذكور پسرى نيز داشته موسوم بجلال الدين محمد كه طوايف غز در حيات پدرش اندك زمانى او را بسلطنت برداشتند و سپس باز بمتابعت پدرش رجوع نمودند و وى نيز مانند پدرش در حبس مؤيد آىابه وفات يافت در حدود سنهء 557 ، رجوع كنيد بابن الأثير ج 11 ص 104 ، 105 ، 122 .
( 1 ) - چنان كه منشئات فارسى رشيد وطواط و منشئات خلف او بهاء الدين محمد بغدادى دو نمونهء بسيار گرانبهائى هستند از انشاء نثر فارسى در ادارات دولتى خوارزمشاهيان در اواسط و اواخر قرن ششم هجرى ، قسمتى از منشئات فارسى رشيد وطواط در ضمن مجموعهء در كتابخانهء موزهء آسيائى در لنينگراد ( كه سابقا متعلق بمؤسسهء السنهء شرقيهء آن شهر بود ) موجود است و دو نسخهء كامل نيز از منشئات بهاء الدين بغدادى مذكور يكى در كتابخانهء ملى پاريس و ديگرى در كتابخانهء دار العلوم ليدن ( هلاند ) محفوظ است و از اين هر سه مجموعه از هر كدام دو سه دوره عكس كامل حسب الأمر وزارت جليلهء معارف و باهتمام راقم اين سطور تهيه شده و بدين طريق با اين عتبة الكتبهء حاضر فعلا عمدهء منشئات مشهور عهد سلاجقه و خوارزمشاهيه به حمد اللّه تعالى بدست آمده و در طهران در دسترس فضلا نهاده شده است .