و ديگر آنكه تأليف ديباچهء اين مجموعه در حيات سلطان سنجر يعنى قبل از سنهء 552 كه سال وفات سلطان مزبور است انجام يافته چنان كه از جمل دعائيهء « خلد اللّه ملكه » و « اعلاه اللّه » كه مكرّر در اثناء ديباچه در حق وى استعمال مىنمايد واضح مىشود ( ص 2 ، 4 ، 5 ) .
و ديگر آنكه جمع و ترتيب اين مجموعه بفرمان كسى بوده است كه مؤلف از او به « خداوند صاحب عالم عادل كبير ناصر الدين ملك الوزراء » تعبير مىكند ( ص 5 ) و اين شخص بدون هيچ شك و شبهه هيچكس ديگر نميتواند باشد جز ابو الفتح ناصر الدين طاهر بن فخر الملك المظفر بن نظام الملك طوسى معروف كه در جمادى الأولى سنهء 528 بوزارت سلطان سنجر منتصب گرديد و مدت بيست سال و كسرى تا آخر عمر خود در آن وظيفه باقى بود و در ذى الحجهء سنهء 548 بعد از ظهور فتنهء غز وفات نمود « 1 » ، پس بالضروره ترتيب و تدوين مجموعهء حاضره ما بين سنوات 528 - 548 واقع خواهد بود يعنى در دورهء وزارت ابو الفتح ناصر الدين مذكور و در حيات سلطان سنجر
و در حقيقت اغلب مكاتيب و امثله و مناشير و مخصوصا مراسلات رسمى و دولتى كه درين مجموعه مندرج است چنان كه از وقايعى كه بدانها اشاره مىكند معلوم مىشود و بعضى از آنها نيز صريحا تاريخ دارد عمده در حيات سلطان سنجر و از ديوان انشاء همان سلطان صادر شده است ، ولى معذلك كله بعضى مكاتيب ديگر نيز در اين كتاب يافت مىشود كه تاريخ انشاء آنها بطور قطع و يقين بعد از وفات سلطان مزبور يعنى بعد از سنهء 552 است ، از جمله دو مكتوب مندرجه در صفحات 125 - 127 و 129 - 130 كه اين هر دو مكتوب راجع است بوقايع عهد سلطنت ركن الدين محمود خان بن محمد خان « 2 » خواهرزادهء سلطان سنجر كه بعد از وفات سلطان در آن هرجومرج عام
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد بتاريخ السلجوقيه لعماد الدين الكاتب ص 270 - 271 و ابن الأثير در حوادث سنهء 548 ، و راحة الصدور راوندى ص 167 ، و اين ابو الفتح ناصر الدين طاهر از ممدوحين معروف انورى است و بسيارى از قصايد غراء وى در مدح اوست .
( 2 ) - اين محمد خان كه پدر ركن الدين محمود خان است از ملوك خانيهء ماوراء النهر بوده است ( 495 - 524 ) و در سنهء 524 به تفصيلى كه در كتب تواريخ مسطور است بدست