علتى خاص به اشاره به عقبنشينى شاه اسماعيل بسنده شده است .
ص 366 ، س 1 - اما اسب يابو به اسب به دو شاهى بيگ خان نخواهد رسيد : يعنى اسبهاى يابو سرعت سير اسب به دو شاهى بيگ خان را نداشتند .
ص 371 ، س 9 - تعزيه دادن تعزيت : تسليت دادن ، سر سلامتى گفتن .
ص 378 ، س 2 - مداخل : يك نوع بافته كه در زينت لباس استعمال كنند و پارچهاى كه در كنار لباسها براى زينت مىدوزند . ( ناظم الاطبا ) . در هم بافتن و دوختن زين اسب و جز آن . ( فرهنگ فارسى ) .
ص 384 ، س 20 - تبر زين : نوعى از تبر كه سپاهيان در پهلوى زين مىبستند و درويشان در دست مىگرفتند . ( فرهنگ فارسى ) .
ص 385 ، س 15 - يساق : اين واژه كه تركى مغولى است در آنندراج به معنى تيارى ( طيارى ) جنگ و ديوان و دربار آمده و در فرهنگ فارسى به سياست و فسق معنى شده است .
اگر چه در جملهء مورد بحث « آمادگى جنگ » از آن مفهوم مىشود ولى در صفحهء 422 اين كتاب معنى اصطلاحى « تداركات ارتش لجستيكى » مناسب مىنمايد . اين كلمه يك بار ديگر در صفحهء 559 به كار رفته است و براى تحقيق بيشتر به تعليقات جهانگشاى نادرى مراجعه شود .
ص 393 ، س 19 - اطرار : نام شهر استوار و ولايت پهناورى است در اول حدود تركستان در ماوراء النهر بر كنار سيحون نزديك فاراب و برخى آن را اترار گويند . ( ر ك :
لغتنامهء دهخدا ) .
ص 397 ، س 15 - احداث ، احداث يا صاحب احداث رئيس شبگردان يا رئيس تأمينات شهربانى است . ( ر ك : سازمان ادارى . . . ص 152 - 153 ) .
ص 397 ، س 15 - شيخ الاسلام : شيخ الاسلام يا آخوند در خانهء خود به دعاوى شرعى و امر به معروف و نهى از منكرات مىرسيد . طلاق شرعى را نيز در حضور او مىدادند . شيخ - الاسلام از شاه همه ساله مواجبى داشت و در مجلس ، زيردست صدر ممالك مىنشست ( ر ك : زندگانى شاه عباس اول ، ج 2 ، ص 393 ) .
ص 399 ، س 20 - تقطيع : دسته دسته كردن ، گروه گروه كردن به ترتيب و نظم خاص .
( ر ك : به كلمهء مقطع در صفحهء 146 همين كتاب ) .
ص 404 ، س 20 - ديوان بيگى : از اركان دولت صفوى بود و . . . بر امور قضائى كشور نظارت مىكرد و تمام قوانين حقوقى و جزائى به دست او و دستيارانش اجرا مىشد . حتى مردم ولايات هم اگر از حكام شكايتى داشتند به او مراجعه مىكردند و او به شكايات ايشان
عالم آراى شاه اسماعيل ( فارسى ) — صفحة 646
مساهمون: مؤلف مجهول
ص٦٤٦