جهان در جهان سيم و زر آن سپاه * بُبرد و اسيران فراوان به راه ( 255 )
ببخشيد بر لشكر و خمسِ آن * فرستاد پيش عُمر در زمان
1555 از آن پس به اسكندريّه چو باد * سپاه جهانجو سبك رو نهاد
گرفتند آن شهر اندر حصار * بسى جُست مؤمن ازو كارزار
چنين تا برآمد بر اين پنج ماه * همه روزه جستند جنگ اين سپاه
به تنگ آمدند روميان از عرب * بر آن ارطبون صلح « 1 » كردى طلب
نپذرفت ازو آشتى عمرو و گفت : * « پس از جنگ صلح است اندر نهفت
1560 اگر صلح جويى زِ من دين پذير * و يا جزيه بر گردنِ خويش گير »
به جزيه رضا داد رومى اگر * اسيران دهد باز پس سربهسر
به عُمّر فرستاد عمرو اين خبر * عُمر گفت : « اندر اسيران نگر
كسى را كه در بخش نآمد هنوز * بديشان سپار و مشو رزمتوز »
بدين شرط اسكندرى « 2 » آن زمان * درآمد به فرمان اسلاميان
1565 ز اسكندريّه چو مؤمن رهيد * سوى مصر از آن شهر لشكر كشيد
مقوقس بر آن مملكت بود شاه * اميرى به فرمانش آن جايگاه
كه بُد جاثليق آن سپهبد به نام * به نزديكى او سپاهى تمام
چو ز آن لشكر گشن آگاه شد * ز حيلت عدو را نكوخواه شد
فرستاد پيش و درِ صُلح زد * نكويى نمود و نهان كرد بَد
1570 ازو كرد عمرو آشتى را قبول * چنين گفت : « 3 » « فرمود ما را رسول
چو بر مصر گرديد پيروزگر * نكويى كنيد اندر آن بوموبر
هامش
( 1 ) ( ب 1558 ) . در اصل : ارطيون صلح .
( 2 ) ( ب 1564 ) . اسكندرى - اسكندريّه .
( 3 ) ( ب 4 - 1570 ) . در طبرى 5 / 1922 آمده است : پيمبر ما گفته كه ما ديار شما را فتح مىكنيم و به سبب خويشاوندى كه در ميانه هست ، سفارش شما را به ما كرده و به همين سبب اگر بپذيريد تعهد ما نسبت به شما مضاعف است .
از جمله دستورها كه امير ما داده اين است كه با قبطيان نيكى كنيد كه پيمبر خدا ( ص ) دربارهء قبطيان سفارش نيك به ما كرده كه نسبت به آنها خويشاوندى داريم و تعهد حفاظ .
گفتند : اين قرابتى است دور كه جز پيمبران رعايت آن نكنند ، زنى نامدار و والامقام بود كه دختر شاه ما بود و از مردم منف بود و شاهى از خاندان آنها بود . مردم عين شمس بر آنها غلبه يافتند و خونشان بريختند و ملكشان بگرفتند و به غربت افتادند و او به دست ابراهيم ( عليه السلام ) افتاد ، آفرين بر او باد . ما را امان بده تا پيش تو بازآييم .