دو ديگر كهشان داد سيّد طلاق * كشيدند ناچار دردِ فراق
يكى عاليه بود ظَيبان « 1 » پدر * دؤم فاطمه از هُذيلش گهر
نبى كرد روزى مخيّر ورا * به دنيى « 2 » و يا صحبتِ « 2 » مصطفى
9190 بر او دنيى از جهل زن برگزيد * وز اين شومى آنگاه جز بد نديد
چنان گشت بىچيز كز قُوتِ روز * فروماند و بوديش بر سوزسوز
همىگفتى : « اندر دو گيتى ز من * كسى نيست بدبختتر ز انجمن
كه از بهر دنيى دل مصطفى * به جا ماندم و نيست دنيى مرا »
جز اينها نبى چار زن در نكاح * درآورد و شد كار خلوت مباح
9195 و ليكن نپيوست با مصطفى * به دو نارسيده شدند زو جدا
نخستين از ايشان سبا را شمر * كه بودى رفاعه مراو را پدر « 3 »
از آن پيش كآيد به نزديك شو * به ديگر سرا اندرآورد رُو
دؤم عمرهء حانرش « 4 » بُد خطاب * كه بودش ز قوم كلاب انتساب
چنين گفت با مصطفى بابِ او * كه : « دخت مرا هست قدرى نكو
9200 كه رنجور هرگز نشد دخترم * به نيكى بر او زين گمان مىبرم »
نبى گفت : « نى نيست پيش خدا * ازاينروى قدرى حقيقت ورا
كه حقّ دوستان را دهد رنج تن * وز اين او نباشد سزاوار من »
سئم قُتْيَلهء « 5 » قيس معدى كرب * ز قوم زبيدى گُزين عرب
هامش
( 1 ) ( ب 9188 ) . عاليه بنت ظيبان . فاطمه بنت هذيل ؛ ظاهرا برطبق طبرى : خولة بنت الهذيل بن قبيصة بن الحارث .
شايد هم : « فاطمه بنت شريح » درست باشد .
( 2 ) ( ب 9189 ) . در اصل : بدنى و با صحبت .
( 3 ) ( ب 9196 ) . در طبرى ( مع ) آمده است : « ثم تزوّج رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و سلّم . امرأة من بنى كلاب بن ربيعه ؛ يقال لها النشاة بنت رفاعة ، و كانوا حلفاء لبنى رفاعة من قريظة . و قد اختلف فيها ، و كان بعضهم يسمّى هذه سنا و ينسبها ، فيقول : سنا بنت أسماء بن الصّلت السّلميه . و قال بعضهم : هى سبا بنت أسماء بن الصّلت من بنى حرام من بنى سليم . و قالوا : توفّيت قبل أن يدخل بها رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، و نسبها بعضهم فقال : هى سنا بنت الصّلت بن حبيب بن حارثة بن هلال بن حرام بن سمّال بن عوف السّلمىّ . » ( طبرى ، تحقيق محمّد ابو الفضل ابراهيم ، الجزء الثّالث ، طبعة الثّانية ، دار المعارف بمصر ، ص 166 ) . بههرحال سه ضبط متفاوت ( نشاة ، سنا ، سبا ) در اقوال مختلف در باب اين اسم وجود دارد .
( 4 ) ( ب 9198 ) . كذا فى الاصل : حا ؟ ؟ ؟ رش ( ؟ ) ؛ طبرى : عمرة بنت يزيد ، إمرأة من بنى رؤاس بن كلاب .
( 5 ) ( ب 9203 ) . در اصل : قبلهء ؛ قتيلة بنت قيس ابن معدى كرب ، أخت الأشعث بن قيس . براى رعايت وزن شعر بنا به -