و چون به نهايت خوبى و دلگشايى تمام شد ، به زبان اقبال بىانتقالش « باغ دلگشا » نام شد تا اسم ، مطابق مسمّى باشد و در ميان آن قصرى « 1 » اساس انداختند مشتمل بر سه طاق رفيع و قبّهء منيع و به رفعت منزلت و علوّ شأن و زيب و دلفريبى ، حشمت ثابت بنيان افراخته و پرداخته گشت .
[ نظم ]
بنايى ممكّن به عزّ و بقا * بديع و نشاطآور و دلگشا
ز تصوير دولت فزوده جمال * مبارك به اقبال و فرخندهفال
بر اطراف ، اركان پرداخته * ستونهاى مرمر برافراخته
ظفر پردهدارش غبوق « 2 » و صبوح * درآينده هردم ز در صد فتوح
و همت پادشاهانه از براى تطييب خاطر مخدّرهء تتق جلالت كه مراعات آن « 3 » از سنن سنيّه و طرايق پسنديده است ، آن را به اسم تكل خانم دختر خضر خواجه اغلان - كه نويينان را به خواستارى او فرستاده بود - نامزد فرمود .
و بعد از تأسيس عمارت باغ دلگشا ، رايت فتح آيت نصرت انتما به صوب تاشكنت فرمود و موكب همايون از آب سيحون عبور نموده ، در آهنگران به قرب قريهء جيناس مضرب خيام نزول فرخنده گشت و در آنجا قشلاق اتفاق افتاد و در آن موضع خانههاى زمستانى ساختند و از نى قورياها گرفتند و حضرت صاحبقرانى به قريهء يسى به زيارت شيخ احمد يسوى 235 توجه فرمود كه از فرزندان امامزاده محمد حنفيه است - عليه و على آبائه السلام - و به تعمير آن مزار متبرك اشارت عالى ارزانى داشت و عمارتى معتبراساس انداختند ، مشتمل بر طاقى وسيع رفيع با دو منار و گنبدى مربع سى گز در سى گز ، و گنبدى ديگر دوازده گز در دوازده گز « 4 » با چهار صفه براى مرقد منوّر در قبلى گنبد بزرگ متصل به آن و در دو جانب گنبد دو چهار صفّهء ديگر هريكى سيزده گز و نيم در شانزده گز و نيم جهت جماعتخانه و ديگر حجرات و توابع و لواحق ، و
هامش
( 1 ) . ع : طرح .
( 2 ) . الف : عيوق .
( 3 ) . الف ، ع : او .
( 4 ) . م : - دوازده گز در دوازده گز .