گفتار در نهضت همايون حضرت صاحبقرانى به جانب خوارزم نوبت پنجم « 1 »
در سال لوىئيل مطابق سنهء تسعين و سبعمايه حضرت صاحبقران به عون تأييد ملك ديّان ، عنان عزيمت به صوب خوارزم معطوف داشته ، در موضع اكرىيار نزول فرمود ، دوكونجه اغلان و تمورقتلق كه از توقتمش خان روگردان شده ، التجا به درگاه عالمپناه آورده بودند ، با شيخ على بهادر و شيخ تمور بهادر به رسم منغلاى از پيش روان كرد و ايشان از نهر بغدادك عبور نموده ، عيد خواجه را به قراولى فرستادند . و او بر مركب جلادت سوار گشته روان شد و از گلهبانان ايليغمش « 2 » اغلن « 3 » شخصى را گرفته بياورد و كيفيت حال مخالفان از او استفسار نموده ، او را پيش حضرت صاحبقران كامگار فرستادند و چون آن حضرت خبر دشمنان از او بازدانست ، از آنجا روان شده ، به جوى جدريس « 4 » رسيد و چون از آنجا به سعادت و اقبال بگذشت ، از طرف دشمن كسى گريخته آمد و خبر داد كه ايليغمش اغلن و سليمان صوفى ، سر بر سرير و جان « 5 » بر خان و « 6 » مان اختيار كرده ، خوارزم را گذاشتند و گريخته روى گريز به صوب توقتمش خان نهادند .
حضرت صاحبقران اميرزاده ميرانشاه و محمد سلطان شاه و شمس الدين عباس و اوچقرا بهادر و ايكوتمور و سونجك بهادر را در عقب ايشان به تكامشى روان فرمود ، ايشان برحسب فرمان از راه قم كنت و قير « 7 » بشتافتند و از برق ، سرعت سير استعاره كرده ، به مخالفان رسيدند و بسيارى از ايشان را به تيغ قهر بگذرانيدند و با غنيمت نامحصور ، مظفر و منصور مراجعت نموده ، به معسكر همايون پيوستند .
حضرت صاحبقران چند روز در خوارزم توقف فرموده ، يرليغ لازم الاتباع نفاذ يافت تا تمام اهالى و سكان شهر و ولايت را خانه كوچ به جانب سمرقند روانه گردانيدند و شهر خوارزم را يكبارگى ويران ساخته ، جو كاشتند و تخم بدكردارى كه
هامش
( 1 ) . الف : - عنوان .
( 2 ) . ع : ايلغمش .
( 3 ) . الف ، ع : اغلان .
( 4 ) . م : چدريس .
( 5 ) . الف : - وجان بر .
( 6 ) . ع : - برخان و .
( 7 ) . ع : قيره .