تصرف جويد ، بنابران خزاين سلطانى را بدست آورد ، و محفهء شهاب الدين را بغزنه حركت داد ، و در تربتى او را دفن كردند ، كه سلطان در حيات خويش به پا داشته ، و دختر وى را هم در آنجا به خاك سپرده بودند ، اين حوادث تا ( 22 ) شعبان سال ( 602 ه ) پايان يافت [ ( 1 ) ] اين بود خلص آنچه ابن اثير ( 36 ) سال بعد از شهادت سلطان شهاب الدين در الكامل خويش نوشته و درين مورد قول منهاج سراج نيز با وى مطابقت دارد ، زيرا منهاج سراج نيز اختلاف فريقين را با باز آمدن بسوى كرمان ذكر مىكند [ ( 2 ) ] مؤرخان و نويسندگانى كه بعد ازين راجع به اين حادثه چيزى نوشته اند ، نام مقتل سلطان را بصور مختلف مىنويسند ، مثلا ابو الفدا گويد :
در شب اول ماه شعبان قبل از نماز خفتن بعد از عودت لاهور به منزل ( دمبل ) شهادت يافت [ ( 3 ) ] ميرخواند ( متوفى 603 ه ) گويد : كه در منزل ( دميك ) فدائيان او را شهيد كردند ، و عين دو بيت طبقات ناصرى را هم نقل كرده [ ( 4 ) ] غياث الدين خوندمير ( متوفى 941 ه ) نام اين منزل را ( دمنك ) نوشته ، و دو بيت مذكور را هم در اين جا مىآورد [ ( 5 ) ] محمد قاسم فرشته ( رتهك ) نوشته و داستان اختلاف فريقين و گرفتن راه كرمان و دفن محفهء سلطان را در حظيرهء دخترش در غزنه ، و ديگر وقايع را مانند ابن اثير و طبقات عينا نقل مىكند [ ( 6 ) ] وليم بيل انگليس نويسندهء مفتاح التواريخ ( دهيك ) نوشته و گويد . ديهى است از توابع غزنى بر كنار نيلاب [ ( 7 ) ] قاضى فقير محمد ابن قاضى رضا ( ديبك ) ضبط كرده [ ( 8 ) ] و غلام حسين گويد : كه در ديهى از دهات غزنين شهيد گشت [ ( 9 ) ] و ميرزا نصر الله اصفهانى ( رتهك ) را بر ساحل راست آب سند تعيين مىكند [ ( 10 ) ] در تذكرهء بهادران اسلام ، ( دهميك متصل سوهاوه ضلع جهلم پنجاب ) نوشته شده ، و دايرة المعارف اسلامى دميك (
Damyak
) را بر ساحل درياى سند مىداند [ ( 11 ) ]
هامش
[ ( 1 ) ] الكامل ، ج 12 ص 83
[ ( 2 ) ] طبقه 19 شرح حال سلطان علاء الدين محمد و طبقه ( 18 ) احوال جلال الدين بن سام ،
[ ( 3 ) ] المختصر فى اخيار البشر ، ج 3 ص 112
[ ( 4 ) ] روضة الصفاء ج 4
[ ( 5 ) ] حبيب السير ، ج 2 ص 156
[ ( 6 ) ] فرشته ، مقالت دوم ص 104 - 105
[ ( 7 ) ] مفتاح التواريخ ( ص 51 - 52 )
[ ( 8 ) ] جامع التواريخ ص 215
[ ( 9 ) ] سير المتاخرين ج 1 ص 105
[ ( 10 ) ] داستان تركتازان هند ، ص 232
[ ( 11 ) ] انسكلو پيدى آف اسلام ج 2 ص 163