راورتى گويد : كه مورخان را درين نام اختلاف زياد است ، برخى گويند ، كه كمى به طرف غرب كنارهء جهلم واقع بود ، و بعضى آن را بر كنار نيلاب ميدانند ، و جمعى گويند : كه بعد از اندوس بر راه غزنه افتاده بود ، ولى قول اول به صحت نزديك تر است ، بريگس در ترجمهء فرشته نوشته :
كه در برخى از آثار منثور ( رمهيك ) است و ( رهتك ) نيز ضبط گرديده است [ ( 1 ) ] خلاصه : ضبطهاى مختلف اين اسم چنين است : دميل ، دميك دمنك ، ديبك ، رتهك ، دهميك ، مهيك ، دهيك ، و از بين اين ضبطها همان ( دميك ) را كه در ابن اثير و اغلب نسخ طبقات آمده ، برگزيده مىتوانيم چند سال پيشتر در مجلهء كابل راجع به اين موضوع مقالاتى نوشته گرديد ، كه آرامگاه و مقتل سلطان را ( دهيك ) پنداشتند ، كه اين دهيك قريهايست ، در علاقه دارى حصهء اول اندر مربوط حكومتى كلان غزنى ، كه اكنون در آنجا لگن خيل اندر به تعداد ( 160 ) خانه زيست دارند و گنبدى و حظيره در آنجا بفاصله ( 6 ) كروه از غزنى واقع است و همين جاى را مقتل و مزار سلطان انگاشتند [ ( 2 ) ] بعد از ان دوست عزيزم آقاى گويا كه از فضلاى كابل است در ( ص 887 - 894 ) همان جلد مجلهء كابل مقالت مفصلى را درين موضوع سپرد قلم نمودند ، كه اقوال سابق الذكر مورخان را دران نقل كردند ، و گفتند : كه مقتل سلطان ( دهيك يا دهك ) است ، و در اثبات اين مدعا مطالب ذيل را نيز زيادت كردند :
1 - ابن اثير و منهاج سراج كه معاصرين سلطاناند ، محل شهادت را ( دهك ) غزنه نوشتهاند ، بنابران اقوال ديگر از درجهء اعتبار و اعتماد ساقط است .
2 - دهك دران وقت از منازل معروف غزنه بود ، چنانچه اصطخرى در ( ص 249 طبع ليدن ) مىنويسد : از زبنون تا سر روزن ( سر روضهء حاليه كه در 27 كيلومترى غزنه واقع است بسوى ارگون ) يك منزل است ، و از سر وزن تا حرورى كه آبادى آن هم بسلطان منسوب است يك منزل است ، و در بين اين دو منزل يعنى سر روزن و حرورى نهريست موسوم به نيشك
هامش
[ ( 1 ) ] حاشيت صفحه ( 486 ) ترجمهء طبقات ج 1
[ ( 2 ) ] مجلهء كابل ص 792 ج 4 مقالت جناب يار محمدخان ترهكى