بنام چهل ابدال ياد مىشود ، كه در شمال غربى تيوره افتاده ، و بقول جنرال فريه فرانسوى يكى از بلندترين جبال روى زمين است ، و هولدچ ارتفاع آن را ( 12700 ) فت مىنگارد [ ( 1 ) ] اگر اين تخمين صحت داشته باشد ، بايد منديش تاريخى هم در دامنههاى اين كوه و كوتل زارمرغ موجوده باشد ، كه تاكنون هم مسكن سوريهاست .
2 - سرخغر يعنى كوه سرخ : كسانى كه كوهسار غور را ديدهاند مىگويند : كه اغلب جبال آن جا رنگ سرخ و گلابى را داشته و از تيوره و درهء يخن به طرف شمال تا مجراى علياى فراه رود ، اين سرخى در رنگ زمين و تپهها و كوهها صورت واضح پديدار است بنابران املاى « سرخ غر » را كه مطابق با وضعيت طبقات الارضى كوهسار است ، از ميانه املاهاى بىمعنى ديگر اين نام برگزيديم ، كه راورتى هم درين مورد با ما همراه است .
اكنون بنام « ساخر » يا « ساغر » به طرف شمال غربى كوه چهل ابدال سابق الذكر يعنى در حاشيهء شمال غربى منديش كوهى واقع است ، چون نام اصلى آن در پشتو « سورغر » و در پارسى « سرخ غر » است ، بنابران ممكن است ، بسبب قدمت عهد و تداول زياد اين كلمه رنگ « ساغر » يا « ساخر » را به خود گرفته باشد ، زيرا اجتماع دو حرف حلقى « خ و غ » اين كلمه را ثقيل ساخته ، و به اقتضاى ناموس فطرى در تلفظ آن به صورت « ساخر » سهولتى به عمل آمده است .
3 - كوه ورشك : اين نام در برخى از نسخ اشك ، و در بعضى هم در اشك آمده ، ولى ظاهرا ورشك صحيح خواهد بود ، كه اكنون هم در مناطق سردسير غور متصل به هزارهجات در قطار سنگان و پابند و يامان ( ورشك ) موجود است ، خود منهاج سراج هم اين كوه را در بلاد تمران ميداند ، كه از مناطق جنوبى سردسير غور است . ( به تعليق 30 رجوع شود ) اكنون كوه بسيار بزرگ اين حدود را سنگان گويند ، كه در قسمت شرقى غور متصل به ( داى كندى ) موجوده افتاده ، و در پاى اين كوه مزار محمد سنجانى مشهور است ، و مىتوان گفت كه كوه ورشك كه در برخى از نسخ خطى ( اشك - در اشك ) ضبط شده ، همين كوه باشد .
هامش
[ ( 1 ) ] دروازههاى هند .