به من راجع بموقعيت آن بلاد اطلاعى نداد ، و يكى از اهالى آنجا فقط اين قدر گفت : كه اين هر دو شهر در بين كوهسار واقع است [ ( 1 ) ]
( 27 ) والشتان
والشتان يا بالشتان از بلاد و قلاع معروف غور بود ، كه درين كتاب والشتان آمده و اكنون بالشتان به همين نام موجود و در بين حكومتى تيرى قندهار و جنوب شرق غور افتاده است در كتاب پته خزانهء پشتو بحواله تاريخ سورى سابق الذكر نگاشته است : كه پسر امير پولاد سورى در حدود ( 139 ه ) تمام قلاع غور را كه از آن جمله بالشتان است بدست آورد .
شيخ كته مؤرخ دانشمند افغان كه در حدود ( 750 ه ) زندگانى داشت ، كتاب تاريخ سورى را در بالشتان ديده بود [ ( 2 ) ] و ازين بر مىآيد كه در اوقات زندگانى اين مورخ هنوز بالشتان معمور و مشهور بود ولى بالشتان در كتب تاريخى و جغرافى ( والشتان ) ضبط گرديده ، كه ابدال ( و ب ) همواره در اسماى اماكن مطرد و معمول است ، مانند زاول زابل و غيره .
بدانكه والشتان بالشتان را بيهقى در رديف بلاد غور بنام گور والشت آورده [ ( 3 ) ] و همين گور والشت است ، كه در طبقات ناصرى نيز ديده مىشود ، و در يكى از نسخ خطى آن كه در پترسبرگ بود غور والشت نوشته شده [ ( 4 ) ] كه بين تكيناباد و منديش غور واقع بود ، و موقع كنونى بالشتان عينا بايد همان غور والشت باشد .
در تاريخ سيستان هم در رديف زمين داور و بست ، والشتان مذكور گرديده [ ( 5 ) ] كه بلا شبهت همين بالشتان است و ابو الحسن على بن زيد البيهقى معروف بابن فندق نيز والشتان را ناحيتى از بست مىپندارد كه مركز آن ديهى بود سيوار نام [ ( 6 ) ] و اين همه اسناد تاريخى دلالت دارد ، برين كه والشتان - بالشتان از بلاد معروف غور بود ، و منهاج سراج هم والشتان را از غور شمرده ، و به سفلى و عليا تقسيم مىكند و گويد :
كه اهالى آنجا در عصر امير سورى مسلمان نبودند .
هامش
[ ( 1 ) ] جغرافياى خلافت شرقى ص 416 ،
[ ( 2 ) ] پته خزانه ص 29 - 221
[ ( 3 ) ] بيهقى ص 76
[ ( 4 ) ] حواشى راورتى بر ترجمهء طبقات
[ ( 5 ) ] تاريخ سيستان ص 206 - 208 -
[ ( 6 ) ] تاريخ بيهق ، ص 347