اما بايد اين نام را با والس بالس والشتان كه بيهقى در رديف مكران و قصدار و طوران ضبط كرده [ ( 1 ) ] و مقدسى بالش آورده [ ( 2 ) ] و حدود العالم بالش نوشته [ ( 3 ) ] و البيرونى در قانون مسعودى و الصيدله ، بالش و والشتان [ ( 4 ) ] و اليعقوبى نيز همچنين ضبط كرده [ ( 5 ) ] مورد اشتباه نشود ، زيرا والشتان بالس بالش در بلوچستان و سند موجوده واقع بود ، كه اكنون از سيوى تا سيون سند در ان شامل است ، و البيرونى هم در قانون مسعودى سيواى و مستنگ را كه اكنون در بلوچستان داخلاند ، و سيوان كه در سند كنونى است ، از بلاد والشتان مىنويسد :
در برخى از نسخ خطى طبقات عوض والشتان ، واليان نوشته شده و اين هم سهو نويسندگان است و طورى كه در متن و حواشى طبقات مىبينيد واليان شهرى بود على حده ، كه والين هم نوشته مىشد .
( 28 ) جبال غور
منهاج سراج راسيات جبال غور را تفصيل داده و شرح خوبى دران باره نوشته است ، اين منطقه قرارى كه نام آن از كلمهء غر پشتو يعنى كوه ساخته شده عبارت از كوهسارى است ، كه در قلب مملكت افغانستان افتاده ، و از يك طرف به وادى هرى رود ، و از طرف ديگر به صحارى مجارى هيرمند پيوند دارد ، و كوهسار شمالى آن به هندوكش ميرسد و جبال شرقى آن هم به وادىهاى غزنه و مقر و مجارى ارغنداب و ترنك مىپيوندد .
پنج كوه معروفى كه منهاج سراج در غور شرح مىدهد ، ميتوان آن را قرار ذيل با ماكن موجوده غور تطبيق كرد :
1 - زار مرغ منديش : پيشتر شرح دادم ، كه منديش يكى از مشهور ترين بلاد و قلاع غور بود ، و اكنون اين نام در نزد اهالى غور معمول و متداول نيست ، اما زارمرغ را به همين نام مىشناسند ، و كوتل زار مرغ بين راه « تيوره » و « ساخر » واقع است كه آثار عمرانات سابقه نيز در گرد و نواح آن به نظر ميرسد راهى كه ميان تيوره مركز موجوده غور و شهرك و خواجه چشت هرات موجود است تا ( 60 ) كيلومتر ميرسد ، و كوتل زار مرغ در اين جاست ، بلندترين كوهها كه درين حصه كاين است ، اكنون
هامش
[ ( 1 ) ] بيهقى ص 294
[ ( 2 ) ] احسن التقاسيم ص 296 -
[ ( 3 ) ] حدود العام ص 64
[ ( 4 ) ] قانون وصيد له ص 29 - 117 - 122
[ ( 5 ) ] كتاب البلدان ، ص 281 -