مانند عمادى از لفظ شهريار كه اغلب امراء مازندران به آن معروفند اخذ شده ، يا تذكره نويسان از روى تاريخ زندگانى عمادى او را بدين عنوان خواندهاند ، و مؤبد اين سخن آنست كه مؤلف راحة الصدور كه با عمادى معاصر يا متقارب العصر ، و مولف المعجم كه از فضلاء اوايل قرن هفتم است ، ازين نسبت ياد نهكرده ، و فقط او را عمادى خواندهاند . و بر اين فرض ميتوان گفت ، كه عمادى شهريارى و غزنوى يكتن بوده ، و بدان جهت كه اصل يا اقامتگاه قسمتى از عمر وى در صورتى كه اصل او را از رى تصور كنيم شهر غزنه [ ( 1 ) ] بوده ، بغزنوى معروف گرديده است ، و يقين است كه تنها باتكاى شهرت عمادى به شهريارى كه محمل ديگر نيز دارد ، نتوان ويرا از مردم رى پنداشت ، چنان كه عمادى [ ( 2 ) ] خود اشاره مىكند ، پس از آنكه او بسلاطين سلجوقى عراق پيوسته ، لقب او را كه عمادى است تغيير داده ، وى را به سلطانى ناميدهاند ، و اگر اشارت وى بر تجوزات شاعرانه حمل نشود ، و صحت اين اطلاق در خارج مفروض گردد ، ناچار عدم اشتهار وى بدين لقب كه در هيچ يك از كتب ديده نمىشود ثابت خواهد بود .
از سلاطين معاصر عمادى سيف الدين عماد الدوله فرامرز شهريار مازندران است ، كه ظاهرا در حدود سنه ( 511 ه ) بر قسمتى از مازندران دست يافت ، ديگر ركن الدنيا و الدين ابو طالب طغرل بن محمد ( 526 - 528 ه ) است ، كه عمادى در تهنيت وى به سلطنت قصيدهيى ساخت ، و به نقل مؤلف راحة الصدور [ ( 3 ) ] از شاعرى حضرت سلطان عظمت يافت ، و ازين پس عمادى بگفتهء خود سلطانى شد .
بگفتهء تقى الدين عمادى نزد سنائى علم تصوف خواند و مريد گشت ، و در ابيات اديب صابر [ ( 4 ) ] نيز نام عمادى ديده مىشود ، و انورى و سيد حسن غزنوى نيز به نقل تقى الدين وى را ياد كردهاند
هامش
[ ( 1 ) ] چنان كه تقى الدين ميگويد : عمادى مدتى در بلخ اقامت داشته و نزد سنائى علم تصوف خوانده ، پس اقامت وى در غزنه هم چندان مستبعد نخواهد بود ،
[ ( 2 ) ] گويد :لقبم دادهاند سلطانى ، چون عما * دى چرا چنين خوارزم . جاودان مان
كه فر عشق تو بود - * كه عمادى شد است سلطانى[ ( 3 ) ] راحة الصدور طبع ليدن ص ص 210
[ ( 4 ) ] درين قطعه :عمادى دى بنزديك من آمد - * نشستم ساعتى دى با عمادى ،