طهران بباغ نگارستان نقل مكان كردند كه از آنجا بخراسان شتابند و حاجى ميرزا آقاسى نيز با جمعى از وزرا و امرا التزام ركاب داشتند « 1 » .
در باب اينكه اول فتح هرات كنند يا به تسخير غوريان پردازند بين وزرا و كاركنان اختلاف شد و « ميرزا آقا خان نورى » كه بعد بصدارت رسيد با حاجى ميرزا آقاسى مكابره كرد « 2 » آخر همه رأى ميرزا آقا خان را صواب شمردند و نيز در محاصرهء هرات حاجى ميرزا آقاسى حكم داده بود كه سه دروازهء شهر را به اختيار اهالى هرات گذارند كه آمد و شد كنند ميرزا آقا خان در اينخصوص هم مكابره كرد و فائق آمد آخر حكم شد كه از جميع دروازههاى هرات كار را بر اهل شهر سخت گيرند تا مقصود به عمل آيد « 3 »
هامش
( 1 ) - مرحوم سپهر عزم تسخير هرات محمد شاه و حركت به خراسان را جزو وقايع سال يكهزار و دويست و پنجاه و دومى نويسد بشرح زير :
« در سال يكهزار دويست و پنجاه و دو ، شب سهشنبه سيزدهم شهر ذيحجة الحرام چون چهار ساعت و ربع ساعت از شب برآمد ، آفتاب به بيت الشرف تحويل داد و بدايت سنهء تخافوى ايل تركان گشت ، شاهنشاه غازى « محمد شاه » بر قانون سلاطين عجم جشن عيد كرد و مردمان را چندان از زر و جامه عطا داد كه هيچگاه ياد نداشتند ، بعد از سپردن بساط عيد ( تسخير هرات ) را در خاطر گرفته ، فرمان كرد تا از ممالك محروسه لشكريان اعداد كار كرده در دارالخلافه ملتزم ركاب شوند .
روز شنبه بيست و دوم شهر صفر از دار الخلافه خيمه بيرون زد و در باغ نگارستان نشيمن ساخت و لشكرها همى گرد شدن گرفتند . . . و خود روز يكشنبه هيجدهم ربيع الاول با سپاه بزرگ و توپخانهء گران از نگارستان كوچ داده ، چمن فيروزكوه را لشكرگاه كرد و چهل روز در آنجا اقامت فرمود و همه روزه سپاهى از پى سپاهى برسيد . . . » و ناسخ التواريخ ، جلد دوم قاجاريه ( چاپ قائم مقامى ) ص 44 .
( 2 ) - « . . . در اين وقت ، ( حاجى ميرزا آقاسى ) سخن بر اين نهاد كه شاهنشاه را بر سر فتح ( غوريان ) ايستادن و از مقصد ، بازنشستن لايق نباشد ، هماكنون بايد ( قلعهء غوريان ) را نديده انگاشت و رايات ظفر را به سوى هرات برافراشت .
ميرزا آقا خان ( وزير لشكر ) فرمود ، اين رأى بصواب نيست ، چه غوريان را از پس پشت انداختن و بجانب هرات تاختن ، از شريعت كشورستانى بعيد است ، همانا از پس اين اگر لشكر از طرف ( خراسان ) آهنگ لشكرگاه كند ، يا لشكريان را حمل آذوقه و علوفه واجب افتد از كنار ( غوريان ) چگونه عبور خواهند كرد و از زحمت افغانان چگونه به سلامت خواهند زيست ، شاهزاده محمد رضا ميرزا و چند تن ديگر از شاهزادگان و امرا در اين سخن با وزير لشكر همداستان شدند . . » ناسخ التواريخ ، جلد دوم قاجاريه ، ص 54 ، چاپ قائم مقامى .
( 3 ) - « . . و چون برحسب فرمان ( حاجى ميرزا آقاسى ) لشكريان ، يك نيمهء قلعهء هرات را حصار دادند و نيم ديگر را گشاده داشتند ، بسيار وقت افغانان از آن دروازهها كه در محاصره نبود ، بيرون -