تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى ) — صفحة 298

مساهمون:

ص٢٩٨
چنان كه اشاره رفت اين بزرگمرد آزادهء خيرانديش وطن‌پرست روز 16 صفر 1316 قمرى از صدارت معزول شد و امين السلطان جاى وى را گرفت . او بر همهء كارهاى امين الدوله خط بطلان كشيد ، و وى را به لشته لشاء گيلان تبعيد كرد . امين الدوله كه شوق و عشق بسيار به كار كشاورزى داشت در حالى كه بر اوضاع بد ايران و زشتكاريهاى امين السلطان و موافقانش متأسف و در رنج بود . خويش را در لشته لشاء كه از آن خودش بود به احداث باغهاى ميوه و گلكارى و زراعت سرگرم مىداشت . تا اينكه شب جمعه 26 صفر 1322 به بيمارى كليه در لشت لشاء درگذشت و بنا به وصيتش همان‌جا به خاك سپرده شد .

( 8 )

- [ پاشا خان ] زمانى كه مظفر الدين ميرزاى وليعهد در آذربايجان بود پاشا خان در دستگاه او به خدمت پرداخت . بر اثر صداقت در خدمتگزارى ، در سال 1309 آجودانباشى وليعهد شد و سال بعد با درجهء سرتيپ اولى لقب امير بهادر گرفت . پس از اينكه وليعهد به پادشاهى نشست همچنان نفوذ و اعتبار بسيار داشت چنان كه در سال 1321 بعد از اينكه ميرزا محمود خان حكيم الملك وزير دربار و طبيب مخصوص شاه بر اثر دشمنى امين السلطان به گيلان تبعيد و حاكم آنجا شد او وزير دربار شد . در هرسه سفر كه مظفر الدين شاه به اروپا كرد وى نيز ملازم و همراه بود . به زمان پادشاهى محمد على شاه ، در نخستين كابينه دولت استبداد صغير كه روز 23 جمادى الثانى 1326 بىمعرفى شدن به مجلس شوراى ملى ( به علت بمباران شدن مجلس ) به كار پرداخت ، وزير جنگ بود . وقتى محمد على شاه به سفارت روس پناهنده و از سلطنت خلع شد ، وى نيز همراه شاه مخلوع به سفارت ، و از آنجا با او به اروپا رفت . روز 15 شعبان 1327 قمرى در تهران عفو عمومى اعلام گرديد و گناه كسانى كه با آزاديخواهان مشروطه‌طلب دشمنى كرده بودند بخشوده شد ، اما امير بهادر جنگ و سعد الدوله و مشير السلطنه كه گناهشان عظيم‌تر بود مورد عفو قرار نگرفتند . ناچار چندى در اروپا حيران و سرگردان بسر برد سرانجام او نيز بخشوده شد ، به وطن بازگشت و در سال 1336 قمرى در تهران درگذشت . امير بهادر جنگ مردى متدين و در حفظ قول و وفاى به عهد ثابت‌قدم بود . به فردوسى و اثر جاودانه‌اش شاهنامه ، عشق مىورزيد . به دستور او عبد العلى مؤيد بيدگلى شاهنامه را مقابله و تصحيح كرد و حسين عماد الكتاب به خط زيباى خود نوشت ؛ و چون اين كار عظيم به بهترين پيرايش و آرايش كه در آن‌زمان ميسر بود پايان يافت با نيكوترين روى به حليه طبع آراسته شد . اين شاهنامه كه به يادگار همت او شاهنامه چاپ امير بهادر نام گرفته هنوز به صحت ممتاز است .

( 9 )

- روزنامهء تمدن : صاحب‌امتياز و مدير و نويسندهء روزنامهء تمدن ميرزا محمد رضا هرندى بود . او در هرند اصفهان به دنيا آمد . در اصفهان درس خواند ؛ سپس به تهران