ايران خدمتها فرمود . به سبب انديشههاى بلند و آبادكنندهاى كه داشت مورد خشم بيگانگان و غرضورزى درباريان متنفذ بود . عاقبت بعد از ظهر روز شنبه چهارم صفر 1329 قمرى به تحريك بيگانگان هدف تير قرار گرفت . معالجهء دكتر اسكات طبيب بانك شاهنشاهى سود نكرد و شب هفتم صفر درگذشت .
( 5 )
- ناصر الدين شاه :
محمد شاه از شش زن ، پنج پسر و چهار دختر داشت . ناصر الدين ميرزا و ملكزاده عزة الدوله از مهدعليا دختر امير قاسم خان قوانلو در وجود آمدند .
ناصر الدين ميرزا چهار ساعت گذشته از شب ششم صفر 1247 برابر 24 سرطان 1210 ، مطابق 17 ژوئيه 1831 به دنيا آمد . پس از مرگ پدرش كه شب سهشنبه ششم شوال 1264 در قصر محمديه نزديك تجريش اتفاق افتاد ، هنگامى كه بر حسب سال قمرى هفده سال و هشت ماه و سيزده روز داشت ، روز يكشنبه هيجدهم شوال 1264 قمرى برابر 26 سنبله 1227 شمسى در تبريز به تخت نشست ، و بار دگر در شب بيست و دوم ذىقعدهء 1264 برابر 29 ميزان 1227 در تهران بر اورنگ سلطنت جلوس كرد .
در اينجا محل و مجال شرح وقايع پادشاهى و آثار نيك و بد او نيست . از گناه نابخشودنى وى قتل اميركبير بود . سه سفر به اروپا كرد . سفر اولش شنبه 21 صفر 1290 در بيست و هفتمين سال سلطنتش آغاز شد و آخر رجب 1290 به پايتخت بازگشت .
آغاز دومين سفرش پنجشنبه آخر ربيع الاول 1295 بود و چهارشنبه 25 رجب 1295 در راه بازگشتن وارد بندر انزلى شد .
سفر سومش از دوازدهم شعبان 1306 تا 24 صفر 1307 ، مدت شش ماه و بيست و شش روز به طول انجاميد .
در سال 1287 قمرى نيز به عتبات رفت . اين مسافرت روز بيستم جمادى الثانى آغاز شد و سهشنبه اول ذىحجه 1287 به تهران بازگشت .
ناصر الدين شاه در طول چهل و نه سال و يك ماه و سه روز سلطنتش - از 14 شوال 1264 تا 17 ذىقعده 1313 قمرى - هشتاد و سه مقاوله نامهء بازرگانى ، مرزى و سياسى بست كه بر اثر غفلت و بىخبرى و بىتدبيرى او ، و خيانت و سودپرستى درباريانش همه به زيان ايران بود .
افغانستان ، برخى از قسمتهاى خراسان و سيستان ، دو ثلث از بلوچستان ، 173 قطعه از جزاير كوچك و بزرگ و سواحل خليجفارس همه در زمان پادشاهيش از ايران جدا شد .
در سال 1305 قمرى ناصر الدين شاه دستور داد كه در زرادخانهء تهران مجسمهاى از او بسازند و در ميدان عمومى شهر برپا كنند . پس از اينكه مجسمه ساخته و در صفر 1306 نصب شد ، علما به دستاويز اينكه ساختن و برپا داشتن مجسمه در اسلام ممنوع است با باقى ماندن آن مخالفت كردند . شاه ناچار گفت كه بردارند و به باغ شاه ببرند .
از او چهار سفرنامه به يادگار مانده است . وى دو ساعت بعدازظهر روز جمعه 17 ذىقعده 1313 به ضرب طپانچه ميرزا رضا كرمانى در حرم حضرت عبد العظيم كشته شد . ميرزا رضا را روز پنجشنبه دوم ربيع الاول 1314 در ميدان مشق به دار آويختند .