تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 410

مساهمون:

ص٤١٠
دربار فتحعليشاه بخصوص از امين الدوله نقادى كرده است ، به خوبى كار ايشيك‌خانه ، قبل از تبديل اسم دادن و وزارت تشريفات شدنش ، واضح و آنچه در اين زمينه اشاره شده است مدلل ميگردد .

13 - كشيك‌خانه

گارد مخصوص شاه را سوار كشيك‌خانه ميناميدند كه در تحت رياست كشيكچىباشى و نايبان و يوزباشيان و پنجاه‌باشيان و دهباشيان كشيكخانه بودند . كشيكچىباشىگرى يكى از مشاغل مهم دربارى و در عهد فتحعليشاه اين شغل بيكى از پسرهاى او موسوم به امام وردى ميرزا محول بود و در زمان ناصر الدين شاه چندى محمد رحيم خان علاء الدوله كه وزير دربار و وزير جنگ هم شد ، اين شغل را هم مثل فراشخانه و نسق‌خانه در ادارهء خود داشت و بعد از او اين شغل به پسرش عبد اللّه خان كشيكچىباشى محول گرديد ، چنان كه شغل فراشباشى و نسق‌چىباشيگرى هم به دو پسر ديگرش واگذار شد . پسر ديگر محمد رحيمخان ، ميرزا احمد خان علاء الدوله ، رئيس سوارهء زرين‌كمر و سوارهء مهديه و منصور بود كه اين دسته سوار هم جزو گارد مخصوص شاهى بشمار ميامد . سواران كشيكخانه را غلام كشيكخانه هم ميناميدند و برئيس آنها كه بعد از كشيكچى - باشى شخص اول كشيكخانه بود ، قولّر آقاسىباشى ميگفتند . كشيكچىباشى در سوارى شاه بايد ملتزم ركاب و سواران يا غلامان او در جلو و عقب كالسكهء سلطنتى باشند . عدهء اين غلامان ، با غلامان زرين‌كمر و مهديه و منصور ، گاهى بيكى دو هزار نفر هم بالغ شده‌اند كه ده‌باشى و پنجاه‌باشيان ، آنها را بطور داوطلب جمع‌آورى مىكردند و اسب و تفنگ و لباس به آنها ميدادند كه هميشه حاضر خدمت باشند . در مسافرتها ، حفظ اردوى سلطنتى با اين سواران بود . در مسافرت اول شاه به مشهد ديديم كه عده‌اى از آنها را بسر تركمن هم فرستادند . كشيكچىباشى در مسافرتها هميشه نزديك سراپردهء شاه و عدهء او هم بدسترس بود تا اگر پيشامدى بشود ، براى حفظ شاه حاضر باشند .

14 - اسلحه‌خانه

در اوقاتيكه قشون ايران مركب از پياده‌هاى چريكى و سوارهاى ايلاتى بود ، اسلحه‌خانه يكى از بيوتات مهم سلطنتى بشمار ميامد . پادشاهان مجبور بودند خزانه‌اى از اسلحه و در تحت رياست شخص امينى بدسترس خود داشته باشند ، تا در موارد آرامش بدست آنها اسلحهء كهنه و از كارافتاده را نو و اصلاح كنند و در موارد جنگ افرادى را كه از اهل كشور براى فرستادن بميدان جنگ مياوردند ، مسلح نمايند و بجنگ بفرستند . در ايندوره ، با اينكه قشون چريكى منسوخ و اسلحهء جنگى تحويل وزارت جنگ بود ، باز هم اسلحه‌خانه‌اى جزو بيوتات سلطنتى