تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 299

مساهمون:

ص٢٩٩
زننده نباشد . شب نهم هم تعزيه تعطيل بود . شاه بطاقنماها ميرفت ، صاحب طاقنما بشكرانهء اين تفقد قبلهء عالم ، پيشكشى از قبيل صد دانه يا زيادتر اشرفى يا يك طاقه شال يا هديهء نفيس ديگر تقديم ميكرد . ناصر الدين شاه در نياوران هم تكيه‌اى ساخته بود كه تابستانها كه بمحرم تصادف ميكرد و به ييلاق ميرفت در آنجا تعزيه‌خوانى ميشد . البته اين تكيهء ييلاقى به طول و تفصيل تكيهء تهران نبود و چون فضاى آن كم بود ، با اسباب و ادواتى مختصرتر اين عزادارى را برپا ميكردند .

تكيه‌هاى اعيان و رجال

از شاهزادگان و اعيان و رجال هم هريك كه خانهء آنها وسعت پذيرائى بساط تعزيه و خود آنها توانائى پرداخت انعامات قاطرچى و ساربان و نقاره‌چى و موزيكانچىهاى دولتى كه در تعزيه ناگزير بود داشتند ، تعزيه ميخواندند . حتى بعضى همانطور كه چادر خاص باندازهء حياط بزرگ تدارك ديده بودند ، حياط را هم طورى ساخته بودند كه در ايام تعزيه خوانى بتواند بتكيه تبديل بشود . در محلهء ما عزة الدوله خواهر ناصر الدين شاه كه بعد از ميرزا تقيخان امير نظام و نظام الملك و عين الملك قاجار ، همسر يحيى خان معتمد الملك كه در اين‌وقت لقب و شعل ميرزا حسينخان سپهسالار برادرش را هم گرفته ، مشير الدوله و وزير خارجه شده بود ، تعزيه‌خوانى باشكوهى ميكرد . چادر سه ديركهء بسيار بزرگى در ديوانخانهء وسيع او زده ميشد و تخت بسيار بزرگ چوبى براى محل نمايش تعزيه روى حوض بزرگ وسط ديوانخانه ميزدند و ديوارها را سياهپوش ميكردند . اين تكيه از سمت مغرب متصل بباغچهء بزرگى بود ، در فاصلهء اين دو محوطه طاقنمائى از چوب‌بندى ساخته بودند كه پشت آن را با تجير پوشانده و جبههء آن را با قاليچه‌ها و پرده‌هاى گلدوزى و نقده و نقره و پولك‌دوزى و ديواركوب و چهلچراغ مزين ميكردند . طاقنما دو طبقه بود كه دو ايوان زيرورو و چهار نيم ايوان در طرفين داشت كه اين بناى موقتى داراى شش مكان و قسمت تحتانى براى جوانها بود . اول روزى كه من و برادرم با لله و نوكر به اين تكيه رفتيم ، ما را بتالار نه دهنه‌اى كه سمت شمال ساخته بودند هدايت كردند . دم ارسى يحيى خان مشير الدوله نشسته بود ، ما وارد شديم احترام لازم را بجا آورديم ، ما را نشاند امر داد چاى آوردند . بعد از كمى توقف پيشخدمت را احضار كرد و گفت آقايان را بطاقنما ببريد ، ما را به اين محل هدايت كردند . بعد از اين روز ما تكليف خود را دانسته ، هروقت كه با اجازهء مادرم بتماشاى تعزيه ميرفتيم ، جاى ما در اين محل بود . شاهزادگان و رجال و اعيان كه به اين تعزيه ميآمدند ، در تالار نه دهنهء سابق الذكر ، خود مشير الدوله از آنها پذيرائى ميكرد . روبروى طاقنما در سرتاسر بناى سمت مشرق ، چندين اطاق بود كه جلو آنها پردهء زنبورى زده و محل جلوس خانم عزت الدوله و مهمانهايش بود و بناى سمت جنوب كه آن هم سه اطاق بزرگ داشت مخصوص مردهاى متوسط و سطح تكيه بزنها تخصيص داشت . نقاره‌چىها با كرنا و دهل خود در غرفه‌اى ايوان‌مانند ،