مشگلگشا « 1 » هم ظاهرا از نذرهاى دورهء قبل از اسلام است .
نذرى شاه
ناصر الدين شاه هم ، آش نذرى داشت كه هر سال ميپختند . اساس آن همان شلهقلمكارى بود كه شايد مادرش نذر پسر تاجدار خود كرده بود . ولى رفتهرفته طرز فكر و رويهء استبدادى اين پادشاه كه همهچيز را از صورت اصليش منحرف كرده و از آن وسيلهء تفريح و تجمل ميساخت ، در اين نذرى هم وارد و آنچه در اين اواخر پخته ميشد ، معجونى بود كه همهگونه دانه و همه قسم سبزى و ميوه و انواع ادويه و اقسام چاشنى و چند قسم گوشت را با هم مخلوط كرده و از آن مطبوخ مقوى و بامزهاى به عمل ميآوردند .
اين آشپزان ، هرساله در ماه ميزان ( مهر ) بعد از فصل ييلاق و اكثر در سرخهحصار سر راه دماوند به عمل ميآمد . يكى دو روزى وقت شاه صرف تشريفات اين كار ميشد . چند چادرپوش متصل بهم ميزدند و دامن تجيرهاى آنها را بهم وصل كرده ، فضاى بزرگى ترتيب ميدادند . در اين محوطه سفرههاى چرمى بزرگ پهن ميگشت ، ميان آن مجموعههاى برنج و نخود و لوبيا و ماش و عدس و گندم و جو پوستكنده و ذرت و مغز بادام و مغز پسته و تخمهء هندوانه و تخمهء كدو و تخمهء خربزه و تخمهء گرمك و اسفناج و برگ چغندر و كاهو و كرفس و پياز و سير و كلم و ترب و تره و جعفرى و نعناع و ترخون و مرزه و ريحان و شنبليله و شبت و حتى كاكوتى و بلاغاتى و بادنجان و كدو و هويج و چغندر و خيار و خربزه و هندوانه و سيب و گلابى و هلو و آلوزرد و آلوبخارا و برگه و قيسىخشكه و چند سينى فلفل و زردچوبه و زعفران و نمك و زنيان و باديان و دارچين و ميخك و زيره و ريشهء جوز و عسل و قند و آبليمو و آبغوره و سركه ميگذاشتند . چندين مجموعه كه هريك يك لش گوسفند با شكار با چندين دانه مرغ و كبك و غيره بود حاضر كرده بودند . چون اكثر ، آشپزان در ماه مهر بوده و ماه عزادارى نبود ، عملهء طرب دربارى هم يك قسمت اين محوطه را اشغال كرده با آلات خود حاضر بودند . شاه با وزراء و رجال به اين چادرها ميآمد و تداركات از نظر ملوكانه ميگذشت . خوانسالار اوامر جديدى راجع بافزايش پارهاى چيزهاى ديگر بر اين درهم جوش دريافت ميكرد . شاه بر صندلى جلوس كرده عمليات آشپزان ، با نواى موسيقى شروع
هامش
( 1 ) - مركب از خرما و كشمش و توتخشكه و مغز بادام و فندق و پسته و گردو و نخودچى است كه بايد در دفعهء اول صاحب نذر شخصا ظرفى در دست گرفته پولى را كه بايد به قيمت آجيل بدهد در آن ريخته يا اگر ظرف دستمال است ، در گوشهء آن بسته ، تسليم آجيلفروش نمايد . آجيل - فروش از هريك از آجيلها مقدار لازم را در ظرف ريخته بدون كلمهاى حرف از طرفين خريد انجام مىشود . اين آجيل بايد توسط دو سه نفر پاك شود . خرما را هم باندازهء كشمش ريز ميكنند و در ضمن عمل ، صاحب نذر بايد قضيهايرا كه در روز اول اتخاذ اين نذر واقع شده و بوسيلهء الهام به او فهمانده شده كه با اين نذر حاجتت برميايد ، براى كمكهائى كه براى پاك كردن آجيل گرفته است نقل كند و بعد از هر جمله ، كمكها به او جملهء ( خدا مشگل شما را بگشايد » بگويند ، آنوقت اين آجيل تقسيم شود . البته مستحبات ديگرى هم در اين نذرى هست كه براى من نقل كردهاند ولى فعلا آن جزئيات را بخاطر ندارم .