دو اطاق ساخته بودند كه حياط باطاتها بوسيلهء چهار پله جلو ايوان مربوط شود . اين ايوانها از دو طرف به تالار قلمدانى هم راه داشت . عرض تالار سه ذرع و سه چارك و طول آن در حدود هفت ذرع و عرض اطاقهاى جنبين سه ذرع و طول آنها هريك چهار ذرع بود . بغل اطاقهاى كوچك ، هريك صندوقخانه يا پستوئى به طول اطاق و عرض يك ذرع و نيم و بغل ايوانها هم عرض و طول ايوان دو مكان ، براى قهوهخانه و آبدارخانه ساخته شده بود و بالاخره در دو انتهاى ساختمان سمت مغرب ، يك انبار و در سمت مشرق يك راهرو كه بعد از يك پيچ اين قسمت را بقسمت سوم مربوط ميكرد بنا كرده بودند .
ارتفاع اين بنا از كف حياط يك ذرع و نيم و زير تالار قلمدانى وسط يك زيرزمين ساخته شده بود . سقف تالار پنج ذرع از كف آن ارتفاع داشت و آن را دو پوشش كرده بودند .
فاصلهء بين پوشش اول و پوشش دوم يكذرع و نيم ميشد . ارتفاع سقف اطاقها و صندوقخانهها و انبار و راهروهاى طرفين اين تالار منتهى به سه ذرع ميرسيد زيرا روى اين دو قسمت بنا مثل زير بالاخانههائى ساخته شده بود .
سمت مغرب يك بناى سهقسمتى كه يك اطاق پنج ذرع در سه ذرع و چارك با يك شاهنشين و دو راهرو در طرفين شاهنشين در وسط و دو اطاق سه ذرع و نيم در چهار ذرع و نيم در طرفين و دو راهرو در سروته ساخته شده بود كه قسمت انبار و قهوهخانهء بناى سمت شمال در غلاف اين بنا واقع ميشد و در عقب راهرو ، سمت بناى شمالى پلكانى بود كه به بام اين قسمت ميرفت و اين بام فضاى جلو بالاخانههاى سمت راست بناى شمالى ميشد . ارتفاع اين رشته ساختمان سهقسمتى از كف حياط بيك ذرع نميرسيد و ارتفاع سقف آن منتهى سه ذرع و نيم بود .
ساختمان سمت مشرق عبارت بود از يك راهرو كه قدرى به سمت مشرق رفته و بعد سمت شمال مىپيچد و اين حياط را بقسمت سوم مربوط ميكرد و بعد از اين راهرو يك اطاق خدمتكار و پس از آن پلكان بام و بعد از آن هيزمدان و بعد آشپزخانه و بالاخره قرينهء راهرو سمت شمال محل ضرورى بود .
تالار ساختمان سمت شمال ارسى پنجدهنه و بالاخانههاى طرفين هم هريك يك ارسى سهدهنه و جلو تمام ارسيها پردهء كرباسى داشت كه تا بالارو ارسيها منظم تا شده بود كه با قرقره و بندوبساط بالا كشيده بودند و چون محوطهء سوم را هم براى اندرون ساخته بودند دليلى نداشت كه از دورو كردن بناى سمت شمالى اين حياط خوددارى كنند . بنابراين چه اطاقهاى زير و چه بالاخانههاى رو ، همه در و پنجره و حتى بالاخانهها ، ايوان هم به سمت حياط عقب داشت .
طول محوطهء عقبى را كه وصل بكوچهء حمام مىشود سى ذرع و عرض قسمت اول آن را بيست و عرض نصف دوم يعنى سمت كوچهء آن را پانزده ذرع برآورد كردهايم . پس در سمت شمال كه سمت كوچه و جاى بناى آبرومند خانه است بيش از پانزده ذرع عرض نداريم . در اين پانزده ذرع يك سهقسمتى نظير سهقسمتى سمت مغرب حياط قبل ، تصور كنيد منتهى قدرى عريضتر و بواسطهء زيرزمينيكه زير اطاق وسطى بود ، ارتفاع آن بيشتر و در عقب هريك از
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 173
مساهمون: عبدالله مستوفى
ص١٧٣