در ميدان مشق حاضر ميشد و در كار مشق افواج پادگان مركز كه هر سال آنها را عوض ميكرد بذل جهد مينمود . سانها و رژههاى خيلى منظم از قشون ميداد و در هر مورد التفات شاه را به خود جلب ميكرد . ديگر اعطاى درجه و حمايل و نشان ، بىسبب معقول حسابى ، صورت نميگرفت و رتبهء نظامى ارج و قدر پيدا كرد . آنها هم كه بدون استحقاق در سابق بمقامى رسيده بودند از اين اعتبار و اهميت وجودى خود حسن استفاده كردند و نظمى كه سپهسالار بقشون داده بود ، آنها را تربيت كرد و اين دو وزارتخانه از هر حيث آبرومند گرديد . براى دفعه اول دفترى براى ضبط اسناد در وزارتخانه برقرار شد و مركزيت اسناد و سوابق يك وزارتخانه در يك محل يا باصطلاحى كه امروز منسوخ شده است « آرشيو » در اين كشور صورت خارجى پيدا كرد .
شاه علاقهء سابق خود را بمدرسهء دار الفنون نشان نميدهد و مثل سابق در امتحانات ساليانه حاضر نميشود ، ولى شاهزاده اعتضاد السلطنه با علاقهء بيحدى از فارغ التحصيلهاى اين دانشگاه تشويق مىكند و مخبر الدوله وزير تلگراف هم از شاگردان آن كه بوسيلهء برادرش جعفر قليخان ، رئيس مدرسه ، ( نير الملك وزير علوم آينده ) معرفى ميشوند استفاده مىكند و تمام كاركنان تلگراف از اين تحصيلكردهها برقرار ميشوند . شاه هم براى اطلاع از وضعيت ولايات ، خيلى برؤساى تلگراف اهميت ميدهد و در حقيقت قسمت مهم خبرنگارى ولايات با رؤساى تلگراف است كه با مخابرات تلگرافى خود ، شاه را از اوضاع محل مأموريت خويش باخبر ميكنند . سپهسالار هم در قسمت نظامى دار الفنون كمكهائى بوزير علوم مىكند و كار در اين قسمت رونقى دارد . مشاقهاى افواج همه از فارغ التحصيلهاى شعبهء مدرسهء نظام دار الفنون هستند ، پير سرتيپها و ساير رجال نظر باهميتى كه شغل نظامى پيدا كرده پسرهاى خود را مخصوصا بشعبهء نظام اين مدرسه ميفرستند . مثلا ميرزا غلامعلى پسر ميرزا محمود وزير تهران ( آقاى غلامعلى مستوفى كه اكنون با داشتن هشتاد و هشت سال در قيد حيات است ) از دانشآموزان قسمت نظام دار الفنون مىباشد .
عايدى وزارتخانههاى خارجه ( از بابت تذكرهء مسافرين خارجه ) و وزارت تلگراف و ادارهء پست و وزارت تجارت و وزارت فوائد ، به خود وزيرها واگذار شده است كه آنها بعد از مخارج ادارى هريك بطور مقاطعه تقديمى بشاه ميدهند . اين قسمت از عايدات و عايدى گمرك را وجوهات اسم گذاشتهاند . ماليات به مصرف حقوق نوكرهاى قلمى و نظامى ميرسد و وجوهات صرف مخارج فوقالعاده از قبيل بناى جديدى كه شاه امر بساختن آن ميدهد و نظائر آن مىشود و اين وزارتخانهها هم همگى نهار رسمى دارند كه وزير از عايدات وزارتخانهء خود مصارف آن را عهدهدار است . فقط وزارت ماليه و وزارت لشكر كه قديمى هستند ، صرف نهار دولتى دارند . صرف نهار وزارت ماليه سالى چهار هزار تومان است كه مستوفى الممالك بوسيلهء ناظر خود ، مختار خان ، هفتهاى سه روز كه روزهاى شنبه و سهشنبه و پنجشنبه است ، نهار آبرومندى به دفتر ميفرستد . شاه براى هيئت وزراء هم خرج سفره مقرر داشته است كه اگر گاهى تشكيل شود نهار در كار باشد .
در آخر سال 1294 براى اكسپوزيسيون ( نمايشگاه ) كه در سال بعد مقرر بود در پاريس
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 145
مساهمون: عبدالله مستوفى
ص١٤٥