قابل رجوع اين نوع خدمت نبودهاند . عضد الملك ملاحظه كند و موافق لياقت اين مهم خطير مأمورين را جرح و تعديل نمايد و اشخاص منتخب مأمور كند كه حقيقت شايستهء اين خدمت باشند .
در مراكز معينهء هر مملكت و نقاط اصليهء ولايات ، صندوق فرستاده شده است . بقواعد مقرره بايد دو نوبت از هر محل كيف عرايض بسته برسد . حكام ولايات در فرستادن كيفها تقاعد دارند . مباشرين چاپارخانهها مراقب نيستند . بايد عضد الملك قرار بدهد مأمورين ولايات هر ماه دو مرتبه كيف عرايض را بچاپار بدهند و نگذارند كيفها در محل خود آنقدر بماند كه يك دفعه عرايض چند ماهه خاطر ما را خسته كند و آنچه در ولايات خارج از خطوط چاپارخانههاست ، موافق احكام سابقه ، مأموران بلاد محصل باشند مصحوب قاصد و وسائل ممكنه كيف را مرتبا به خط چاپارخانه برسانند . از اين طرف هم عضد الملك كيفهاى خالى شده را بيمعطلى به محل خود اعادت دهد كه موقع آن خالى و معطل نماند و اگر كيف عريضه به قدر كفايت حاضر نباشد ، از نو ، به قدر لزوم ، كيف عريضه ساخته و آماده داشته باشد .
كيفهاى عريضه را بعد از ورود ، عضد الملك سربسته بحضور خواهد آورد ؛ در حضور مهر آن برداشته شده اجمالا ملاحظه مىشود ، هرچه عرايض است كه فقط بملاحظهء ما مخصوص است در حضور ضبط مىشود و ساير عرايض را عضد الملك بدفترخانهء عريضجات خواهد برد . اولا در پشت عريضه خلاصهء عرض را طورى كه از مقصود عارض خارج نباشد يادداشت مىكند كه در عرض حضور ما كار مشكل نشود . بعد احكام صادر و عرايض مرتب بعضد الملك داده مىشود كه بموقع اجراء و ثبت و ترتيب بگذارد .
آنچه از عرايض راجع بادارات و وزارتخانههاى دربارى يا اشخاصى است كه در دار الخلاقه حاضرند ، عضد الملك با منتهى درجهء همت و مراقبت نخواهد گذاشت دقيقهاى تأخير شده در ترتيب امر خللى راه يابد .
احكامى كه بر طبق مستدعيات عارضين صادر مىشود ، از هرگونه رسم و خواهش معاف خواهد بود .
مأمورين مختلف كه براى انجام و اجراى بعضى فقرات و مواد مخصوصه فرستاده مىشود ، بايد اشخاص درست امين بيطمع باشند و تنها انجام مأموريت را در نظر بگيرند ، نه فوائد و عوائد مأموريت را ؛ و عضد الملك در اين نوع مأمورين هم خيلى دقيق شود و در عيب آنها خود را مسؤل بداند .
عرايض صندوقها غالبا طمع انعام و وظيفه و شرح دعاوى كهنه بود و ميتوان تصور كرد كه آن نوع آزادى براى صندوقها نيست كه بتوانند از ظلم و ستم كه مقصود بالذات بود ، اظهارى كنند . مأمورين ولايات ، در عين اينكه بايد معارض با نظم حكومت نباشند ، در آزادى صندوقها مراقبت نمايند .
اين فقراتى است كه در نظر بود و در اين دستخط مندرج شد . عضد الملك ساير شرايط
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 136
مساهمون: عبدالله مستوفى
ص١٣٦