تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 97

مساهمون:

ص٩٧
دار فانى را وداع گفت معلوم مىشود فكر بديمنى اين لقب خيلى در دماغ شاه بوده است كه بعد از دو پسر اول هيچيك از پسرهاى بعد خود را براى اينمنصب بزرگ كشور تعيين نكرده است . در اينوقت شاه داراى سه پسر ديگر شده بود اول سلطان مسعود ميرزا ملقب به يمين - الدوله كه بعد ظل السلطان لقب يافت دوم مظفر الدين ميرزا سوم كامران ميرزا كه بلقب نائب السلطنه ملقبش كرده بود . مادر وسطى شاهزاده و دوتاى ديگر از صيغه‌هاى شاه بودند ازاينكه شاه به مظفر الدين ميرزا لقبى نداده و او را از بچگى با وزارت و پيشكارى عزيز خان سردار كل به آذربايجان فرستاده بود معلوم ميشد كه نظرش در ولايت عهد به اين پسر است منتهى از ترس اينكه مبادا نورچشمى تلف شود براى وليعهدى او جشن نگرفت و بعد از مدتى فقط بصدور يك فرمان ، وليعهدى او را اعلان نمود .

امتيازات دولتى

نشان شير و خورشيد دولتى در اينوقت هفت درجه ( سرهنگى سوم و دوم و اول ، سرتيپى سوم و دوم و اول و امير تومانى ) و تمام آنها حمايل داشته است . رنگ حمايلها سفيد و زرد و سرخ و سبز و آبى كه در بعضى درجات تمام‌رنگ و بعضى ديگر ملمع بوده كه از سرخ و سفيد يا سرخ و سبز يا سرخ و زرد و حتى سبز و آبى هم ملون بوده است . اين نشانها را بداخلى و خارجى اعم از نظامى و غيرنظامى ميداده‌اند . من فرمان نشان سرهنگى در كتابخانهء آقاى حسين ملكى ديده‌ام كه بجدش حاجى محمد مهدى ملك التجار داده شده است . گذشته از اين نشانها امتيازات ديگرى مانند قلمدان و عصاى مرصع و جبهء شمسه مرصع و تمثال شاه هم بود كه برجال درجهء اول و دوم كشور داده ميشده و گاهى كه ميخواسته‌اند از كسىكه تازه نشانى گرفته يا رتبهء او هنوز اجازهء نشان بالاترى را نميداده است تشويقى كنند خلعت به او ميداده‌اند . اين خلعت هم چندين جور بوده از همهء آنها پست‌تر شال كرمانى و بعد جبهء شال كرمانى و بعد شال كشميرى و بعد جبهء شال كشميرى و بالاخره از همه بالاتر ، تن‌پوش شاه است كه اعم از جبه و كلجه و خرقه برحسب مراتب داده ميشده ؛ بعلما ، عباى حاشيه ترمهء كشميرى يا كرمانى خلعت ميداده‌اند و باهل نظام شمشير و قمه و خنجر غلاف طلا يا مرصع اعطا ميگشته است .

تأسيس نشانهاى اقدس و قدس و مقدس

ناصر الدين شاه سه نشان : اقدس مكلل بالماس با حمايل آبى و قدس با حمايل سبز و حاشيهء باريك آبى و مقدس با حمايل سرخ و حاشيهء باريك سبز ايجاد كرده و نظامنامه‌اى براى اشخاصيكه مىتوانند داراى اين نشانها بشوند نوشته است . اجمالا نشان اقدس مكلل بالماس ، مخصوص شاه و سلاطين خارجه است و بشاهزادگان و وزراى درجهء اول داخله و خارجه هم كه خدمت نمايانى كرده باشند غيرمكلل آن داده خواهد شد . نشان قدس ، خاص رجال درجهء دوم و سفراى كبار و سرداران بزرگ و نشان مقدس ، برجال درجهء سوم اختصاص دارد ( 1278 ) . امير نظام در اعطاى نشانهاى هفت درجه سابق منتهاى دقت را داشته و جز در موارد
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — صفحة 97 | عبدالله مستوفى