و ديگر هنديان روى اين شهر را نديدند .
شاه جهان از سال 1627 تا 1658 ميلادى يعنى بيش از سى و يك سال سلطنت كرد و اين مدت طولانى سلطنت كم و بيش آرام و بىحادثه موجب شد كه ثروت و قدرت گوركانيان هند به اوج خويش برسد و در همين دورهء آرامش و ثروت است كه شاه جهان بناى تاج محل و تخت طاوس را ساخت .
اگر جهانگير دل در گرو عشق زن خويش نور محل ( نور جهان ) داشت ، پسرش شاه - جهان صد چندان شيفتهء حسن صورت و لطف سيرت زن خويش ممتاز محل بود .
ارجمند بانو دختر آصف خان ملقب به يمين الدوله مشهور به ممتاز زمانى ، ممتاز محل يا مهد عليا در سال 1020 هجرى به حبالهء نكاح شاه جهان درآمد . پدرش آصف خان پسر ميرزا غياث الدين تهرانى ملقب به اعتماد الدوله و برادر بزرگتر نور جهان بيگم ملكهء نيرومند و بلند پرواز هند بود . آصف خان چنان كه گذشت نقشههاى خواهرش نور جهان را در مورد سلطنت شهريار دامادش نقش بر آب كرد و كوشش و تدبير وى بود كه شاه جهان بر تخت فرمانروايى هند تكيه زد و به همين جهت بود كه شاه جهان وى را عمو مىخواند و او را سخت گرامى مىداشت . نوشتهاند روزى كه در بستر بيمارى بود ، شاه جهان به پرسش حال وى رفت . « سواى حويلى لاهور كه به بيست لك « 1 » روپيه مرتب شده و ديگر منازل و بساتين دهلى و اگره و كشمير دو كرور و پنجاه لك روپيه از جواهر و نقد و طلا و نقره و اجناس ديگر نوشته از نظر اعلى حضرت گذرانيد كه همه ضبط سركار شود . پادشاه بيست لك روپيه به سه پسر و پنج دختر او و حويلى لاهور به دارا شكوه مرحمت نموده تتمه ضبط فرمود » « 2 » .
ممتاز محل بر روى زانوى چنين پدر مدبر و قدرتمند و شايستهاى تربيت شده بود .
نياى وى ميرزا غياث الدين محمد معروف به غياث بيك اصلا از مردم تهران بود كه در زمان اكبر به هندوستان رفت و در دربار وى پايگاهى و الا يافت . چه وى مردى اديب و نويسنده بود و در انشاء دستى توانا داشت . خط شكسته را خوب مىنوشت و خوب سخن مىگفت روئى شكفته و دلى نيك انديش و طبيعتى آرام و سالم داشت . حتى با دشمنان خود نيز دشمنى
هامش
( 1 ) - هر لك به معناى صد هزار است .
( 2 ) - مآثر الامراء ج 1 ص 159 .