تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شاه عباس ( مجموعه اسناد و مكاتبات تاريخى همراه با يادداشتهاى تفصيلى ) ( فارسى ) — صفحة 327

مساهمون:

ص٣٢٧
نيافت و چون درگذشت او را در كنار همسر وفادار و محبوبش در همان تاج محل به خاك سپردند . تاج محل بناى عظيم و زيبائى است از مرمر سفيد ، سبك معمارى آن آميخته‌اى از سبك معمارى ايرانى و هندى است و با اين كه بدستور شاه جهان عده‌اى از هنرمندان منجمله عيسى افندى از تركيه و محمد شريف سمرقندى و امانت خان و محمد خان شيرازى و واجد - خان بغدادى و نيز تنى چند از معماران هندى مانند لال قنوجى و منوهر لال لاهورى در پديد آوردن اين بنا شركت ورزيده‌اند ، اثر عظيم هنر ايرانى درين بنا كاملا آشكار است . هنوز خط زيباى هنرمند طغرانويس ايرانى در داخلى بنا باقى است : « الفقير الحقير امانت خان شيرازى سنهء 1408 هجرى مطابق دوازدهم سنهء جلوس مبارك » . بيهوده نيست كه گروسه مورخ تاج محل را « روح ايرانى در كالبد هند » ناميده است . شاه جهان خود در وصف اين بنا مثنوى لطيفى دارد كه بدين شروع مىشود :
زهى مرقد پاك بلقيس عهد * كه بانوى آفاق را گشته مهد
با اين همه شايد اين نكته گفتنى باشد كه طراح و معمار اصلى اين بناى عظيم معلوم نيست و شايد به همين جهت است كه بعضى طرح بنا را به شاه جهان نسبت مىدهند . ديگر از آثار هنرى هند ، كه افتخار ايجاد آن به شاهجهان تعلق دارد ، تخت طاوس است . براى بيان ارزش و اندازهء اين تخت بهتر است عين عبارت پادشاه نامه اثر عبد الحميد لاهورى مورخ خاص شاه جهان را نقل كنيم : « در به دو سلطنت اعلى حضرت جواهر ثمينه موازى هشتاد و شش لك روپيه به وزن پنجاه هزار مثقال از لعل و ياقوت و زمرد و مرواريد كه در سنك و رنك و قيمت امتياز داشت اختيار فرمودند و با يك توله طلا ، كه قيمت آن چهارده لك روپيه هست ، تحويل سعيداى گيلانى نمودند . تا تختى به طول سه گز و ربعى و عرض دو گز و نيم و ارتفاع پنج گز بسازد و به جواهر مذكوره ترصيع نمايد و مقرر شد كه سقف آن را از درون بيشتر ميناكار و لختى مرصع‌وار بيرون به لعل و ياقوت و جز آن مرصع مغرق ساخته به زمردين اساطين دوازده گانه برافرازد و بالاى آن دو پيكر طاوس شكل به زواهر و جواهر و در ميان هر دو طاوس درختى مرصع به لعل و الماس و زمرد و مرواريد تعبيه كند و براى عروج سه پايه نردبان مرصع به