سفير بايد دوستى بين كشورها و به ويژه فرمانروايان را مستحكم نمايد ، گاه نيز در مورد قراردادهايى مذاكره و توافق كند و البته هر از گاهى هم گزارشهايى دربارهء اوضاع سياسى و اقتصادى در كشور ميزبان ، ارسال دارد . براى اين كار مىتوانسته است از يك مأمور سرى استفاده كند تا مطمئن باشد كه گزارش بدون اينكه قبلا فاش شود ، رسيده است . براى يك چنين مقصودى مغولان با رغبت از تجار ماهر استفاده مىكردند ؛ زيرا روابط تجارى بيش از همه با ايران نقش مهمى را بازى مىكرده است .
سفير جمع بزرگى از همراهان را دريافت مىداشت ، چون هر چه قدر سفارتخانهء او بزرگتر بود ، به همان نسبت تأثير بيشترى روى شاهزادگان كشور ميزبان مىگذاشت . يك سفارتخانهء مغولى بين 50 تا بيشتر از 500 عضو را شامل مىشد . مهمترين كارمند تحويلدار بود كه مسئول هدايا و مخارج سفارتخانه ، و علاوه بر آن رابط رسمى بود . وقتى خان عالم به وسيلهء جهانگير به ايران فرستاده شد ، با 700 - 800 خدمه وارد گرديد ؛ او 10 فيل با ظرف طلا و نقره حيوانات گرانقيمت زيادى به همراه خود داشت . ( 2 ) او يك نقاش به نام بيشنداس در ملازمين خود داشت كه تعدادى تصوير از شاه عباس با خود آورد . چنانچه علايق مهمانان تشخيص داده مىشد ، به آنها توجه مىگرديد . بدين جهت فرمانروايان آسياى مركزى گاهى اوقات يك مير شكار « 1 » ، رئيس شكاربانى اعزام مىداشتند كه براى مغولان علاقهمند به شكار ، كبوتر ، پرندگان شكارى ، و هدايايى مشابه همراه مىآورد .
اينها هدايايى بودند كه در روابط متقابل نقش مهمى بازى مىكردند و فرمانروايان دقيقا يادداشت مىكردند كه چه چيزى دريافت داشتهاند ( صرف نظر از اينكه منشيهاى ويژه ، ليستى از هدايا تهيه مىكردند ) . جهانگير همواره در مورد اينكه هداياى رسيده چه ارزشى دارند ، اظهار نظر مىكرد .
از ايران بيشتر مواقع اسبهاى عراقى ( اسبهاى عربى اصيل ) كه بهترينها محسوب مىشدند و همچنين جواهرات و ظروف و پارچههاى گرانقيمت دريافت مىشد . وقتى كه فرمانروا براى طرف مقابلش اشيايى مىفرستاد كه از آخرين لشكركشىاش همراه آورده يا از شاهزادهاى مغلوب دريافت داشته بود ، براى او افتخارى ويژه قايل شده بود ، چون اين نشان مىداد كه اعتبار هديهدهنده ، تا چه حد زياد است . بدين ترتيب همانگونه كه از قرن 9 گواهى شده است ، پوستهاى روسى كه از قرون وسطا نزد مسلمانان از ارزش بالايى برخوردار بودند جزو هدايايى بودهاند كه از ايران به دربار مغول مىآمدند . اينكه نادر شاه تعدادى از بهترين قطعاتى را كه او در سال 1739 در دهلى به غنيمت گرفته بود براى تزار به پترزبورگ فرستاده است ، موضوعى است كه در اين تصوير جاى مىگيرد .
وقتى كه همه چيز آماده بود ، سفير با نامهاى نزد فرمانرواى كشور ديگرى فرستاده مىشد و
هامش
( 1 ) .mirshikar .