در دربار خان مغول دربار : شرفيابى به حضور خان مغول
جهانگير سه بار در روز در سه محل جلوس مىكرد : يكبار ، زمانى كه فيلها و حيواناتش مىجنگيدند ؛ سپس از ساعت 4 تا 5 يا 6 براى همهء كسانى كه براى گفت و گو او را ملاقات مىكردند ؛ از ساعت 9 تا نيمه شب با همهء بزرگانش ، و نه با هيچكس ديگر ، كاملا خلوت مىكرد . من او را در دومين مرحله ملاقات كردم ، جايى كه او را در يك حياط يافتم ، مثل پادشاهى نشسته در يك صحنهء تئاتر ، همهء اصيلزادگانش و از جمله من روى سكويى فرش شده ، در شكوه و جلالى نه چندان بزرگ ؛ ولى سايهبانى بر فراز سرش ، و دو نفر كه براى پراندن مگس روى سر دو فيل از چوب ايستاده بودند . . .
سر توماس رو ، پذيرش به حضور جهانگير را اينچنين توصيف مىكند ؛ البته در منابع فارسى اوقات به نوعى ديگر ارائه مىشوند . به هر حال آنچه از اتمام توصيفات زندگى دربارى آشكار مىشود ، اين است كه فرمانروا جريان عادى دقيق و منظمى را طبق اصول دنبال مىكرده است كه وقتى هم كسالت داشته ، باز در حفظ آن مىكوشيده است . به نحو مطلوب ، بايستى او پيش از طلوع خورشيد نمازش را بخواند . سپس پس از طلوع خورشيد روى بالكنى ظاهر مىشده كه رو به سمت « يومنا » ( شاخهاى از گنگ كه براى آگرا و دهلى معتبر مىباشد ، ولى در لاهور راوى است ) باشد . در آنجا در ساحل رودخانه عدهء زيادى از مردم ، از همه نوع ، منتظر بودند تا او را سلام گويند - حتى برخى از آنان در صورت نديدن فرمانروا در صبح زود ، كار روزانهشان را هرگز شروع نمىكردند ( تا حدودى به عنوان بركتدهنده به او اعتقاد داشتند ) . پس از حدود يك ساعت ، فرمانروا عازم ديوان عام « 1 » ، تالار بار عام مىشد .
در وسط ديوارى كه اين تالار ( غالبا تالارى ستوندار ) را از بخش اصلى كاخ مجزا مىكرده است ،
هامش
( 1 ) .diwan - iam .