متن هستند ، آموزش داده شده است .
نقاشى
بسيارى هستند كه از نقاشى منزجرند ، ولى من چنين كسانى را دوست ندارم . به نظر من يك نقاش وسيلهاى كاملا خاص براى شناخت خداوند دارد ؛ چون وقتى يك نقاش چيزى زنده را طراحى مىكند و اندامش را يكى پس از ديگرى ترسيم مىكند ، سپس بايد تشخيص دهد كه به اثرش نمىتواند به صورت فرد زندگى بخشد و از همين رو مجبور مىشود به خدا فكر كند كه جان مىبخشد و بدينترتيب هوشيارتر مىشود .
اين گفتهء اكبر است كه تحول و تكامل نقاشى مغول مديون نحوهء عملكرد با نبوغ اوست . اين نقاشى در اصل در اثر يك اتفاق ناگهانى يا بهتر بگوييم تقديرى تاريخى به وجود آمده است . وقتى همايون در سال 1544 در حال فرار مدتى را نزد همسايهء ايرانىاش شاه طهماسب گذراند ، تصاويرى را كه در دربار پادشاه ايران در تبريز ديد ، مورد تحسين قرار داد . شاه طهماسب خود نيز از علاقهمندان بزرگ نقاشى بوده است كه در حقيقت بىنظيرترين شاهنامهء دنيا برايش تهيه شده است . او تصاوير كاملا خوبى نيز كشيده است . ( 1 ) ولى او درست در اين موقع در ندامتى صادقانه ، از لذايذ دنيوى رويگردان شده بود و هنرهاى زيبا اصلا برايش جالب توجه نبودند . بدينترتيب جذب دو استاد تبريزى براى همايون كه در سال 1546 در قندهار به سر مىبرد ، كار سادهاى بود . يكى از آنها مير سيد على پسر مير مصور بود ؛ مير مصور استاد خط وهمى زيباى دور تصوير بود كه تصوير را از متن جدا مىكند ؛ ديگرى عبد الصمد بود كه بعدا به عنوان « شيرين قلم » معروف شد . آنها هر دو همراه با همايون از طريق كابل ( 1549 ) به دهلى ( 1554 ) رفتند ، و پس از مرگ همايون ، اكبر عهدهدار آنان شد . عبد الصمد به اكبر كوچك تعليم نقاشى مىداد و يكى از نخستين و مهمترين تصاوير دورهء مغول ، يعنى تصوير خاندان تيمور كه روى پارچه نقاشى شده است ، به او نسبت داده مىشود ، تصوير مهم سلسلهء سلطنتى كه در آن خانوادهء تيمور نشان داده شده و بعدا هم كمى گسترش يافته است . ( 2 )
اكبر بايد با سنت هندى در نقاشى كمى آشنا بوده باشد ، نگاشتههاى مصور چينى و هندو وجود داشتهاند و اين براى تحول و تكامل نقاشى مغول مهم بود كه اكبر هنرمندان هندو را جذب دربار كرد و اجازه داد تا با استادان تبريزى كار كنند ؛ بدينترتيب در زمانى نسبتا كوتاه سبك مغول شكل پيدا كرد ، بديننحو كه ظرافت زيركانهء سبك ايرانى و ديد قوى و زنده و با نشاط هنرمندان هندو به گونهاى شگفتآور با هم تلاقى كردند و به يك همزيستى دور از انتظار دست يافتند . نخستين اثرى كه در آن زمان مصور شد ، طوطىنامه با تمام 250 مينياتورش بود كه در آن جريان مشترك دو سنت ، مىتواند در