مىشود . غالبا بره - مغولان برههاى چاق و چله را دوست داشتند - را درسته كباب مىكردند . گوشت گاو ظاهرا مورد تحقير بود ؛ همايون برادر ناتنىاش كامران را در كابل سرزنش مىكرد كه به رقيه خواهر ناتنىاش چيزى بهتر از آبگوشت تعارف نكرده است . ( 6 ) البته پس از شكار ، همانطور كه بابر و همچنين جهانگير همواره ابراز داشتهاند ، از گوشت شكارها ؛ كبك ، بلدرچين ، خرگوش ، گوزن ، و غزال استفاده مىشده است . پازن هندى نيز به نظر مىرسد كه غذاى محبوبى بوده باشد . وقتى جهانگير در يك شكار نزديك اجمر چنين حيوانى را از دور زير نظر داشت ، عهد كرد در صورتى كه آن را شكار كند ، به دراويش مقبرهء معين الدين چيشتى هديه نمايد ، و تير او فورا به هدف اصابت كرد . ( 7 ) او از گوسالههاى پازنها دستور پخت غذاى دو پيازه را مىداد كه قيمهاى چرب با پياز ، سير ، و ساير ادويهجات است ، اين غذا به دهان او خيلى مزه مىكرد .
علاوه بر دستور غذاهاى شاهانه ، دستوراتى نيز در يك كتاب آداب اجتماعى فارسى براى نجيب زادهء دورهء مغول مىيابيم كه غذاى اصلى او بايد پلو بوده باشد ؛ كبولى با نخود سبز كه از برنج ، گوشت ، كرهء خالص ، پياز ، زنجبيل ، و زيره است به او توصيه شده است . اين غذا به طورى كه در كتاب مذكور نوشته مىشود ، انگشتان را زياد چرب نمىكند . به هر حال برنج و حبوبات نقش خيلى مهمى دارند . جهانگير ، كيچرى « 1 » مخلوطى از برنج و حبوبات ، را در احمد آباد كه از ارزن و نخود فرنگى تشكيل شده است ، بسيار خوشمزه يافته بود ؛ ولى سوپ غليظ از اين مواد را دوست نداشته است . به مرد نجيب زادهء قرن 17 سوپ جويى توصيه مىشود كه با آب ليمو ، گلاب ، شكر ، و سبزيجات معطر تهيه مىشود . سرپاچه ، كله پاچهء گوسفند كه با سركه ، نعنا ، و آبليمو تهيه مىشد نيز قابل وصف است . اينكه دال ، عدس قرمز همواره نقش مهمى ايفا مىكرده است ، از يك لطيفه ناشى شده است : وقتى اورنگ زيب كه پدرش شاه جهان را زندانى كرده بود ، به او سخاوتمندانه تعارف كرد كه اجازه دارد در تمام طول عمرش هر روز غذاى محبوبش را ميل كند ، آشپز زيرك به زندانى توصيه كرد كه بهتر است غذاى ناب و گران تقاضا نكند ، بلكه دال درخواست نمايد ؛ چون به او قول مىدهد كه از آن بتواند يك سال تمام هر روز غذاى ديگرى تهيه كند . . .
جهانگير در ميان ماهيها ، روهو « 2 » ، يك ماهى درشت رودخانه را كه امروزه هنوز در پاكستان محبوبيت دارد ، بهترين ماهى تشخيص مىدهد . در غير اين صورت از ماهى به ندرت نام برده مىشود ؛ فقط ابو الفضل آن را به عنوان يك غذاى اصلى در سند مورد تأكيد قرار مىدهد ، در حالى كه او از ماهى پله « 3 » ،
هامش
( 1 ) .kichri .( 2 ) .Rohu .( 3 ) .Palla .