از تزوك « 1 » ، اسناد و مدارك جهانگير نتيجه گرفته مىشود ، تا حدودى براى فرزندان او بهجا و درست باشد .
مقررات تشريفات سنتى شدهء آشپزخانه خيلى پيچيده بودند و به ياد آوردن اينكه پست و مقام سرپرست آشپزخانهء شاهانه يكى از بالاترين درجات بوده كه يك منصبدار داشته است ، مهم به نظر مىرسد . بدين ترتيب « وزير خان » پزشك معروف ( وفات 1641 ) كه بعدا حكمران پنجاب شد ، سالها اين پست را در اختيار داشت . ناظر آشپزخانه و سرآشپز ، مير بكاول « 2 » ، يا بكاول بيگى « 3 » نيز يك مرد و الا مقام مورد اعتماد بود و فقط مردانى با بهترين شهرت در آشپزخانه اشتغال داشتند . چون ترس از امكان مسموم كردن فرمانروا همواره وجود داشت ، ضرورى بود كه غذاها از پيش چشيده شوند . زمانى كه خدمتكارى از آشپزخانه به دستور يك شاهزاده خانم لودى كه زندانى بابر بود ، گوشت را به مواد مسمومى آلوده كرد ، چيزى نمانده بود كه بابر قربانى سوء قصد به وسيلهء سم شود . از آنجا كه او فورا مجبور به برگرداندن غذا شد ، سم تأثير نكرد ؛ ولى پيش غذا ، همانطور كه بابر با رضايت خاطر گزارش مىكند ، قطعه قطعه ، و پوست آشپز كنده شد و دو زن مظنون را زير پاى فيلها انداختند . حدس زده مىشود كه آخرين بيمارى اكبر نيز ناشى از مسموميت بوده باشد .
كاسههاى روى ميز شاهانه يا بهتر بگوييم روى سفرهء گسترده بر زمين ، در دورهء اكبر و نيز بعد ، از طلا و نقره بودند ، در حالى كه استفاده از ظروف طلا طبق مقررات مذهبى مجاز نيست ؛ بدينسبب فرمانروايان وقتى دچار پشيمانى مىشدند و يا به دليل نذر و نياز مىخواستند براى مدتى وفادار به مقررات زندگى كنند ، چنين ظروفى را دور مىانداختند يا مىشكستند . ظروف معمولى در آشپزخانهء شاهانه از مس بودند و به طورى كه ابو الفضل گزارش مىكند ، ماهى دوبار رويگرى مىشدند . اگر ظرفى آسيب ديده بود ، ذوب و سپس از نو ساخته مىشد . فلزكاريهايى از اين نوع از زمان اكبر در لاهور نيز انجام مىشده است .
لگنهاى بزرگ خوشفرم مسين و مفرغى كه آفتابههاى بلند براى شستن دست نيز به آنها تعلق داشتند ، غالبا با ظريفترين اسليميهاى كندهكارى و تزيينات ميناكارى تزيين شده بودند . برخى از اين ظروف داراى كتيبه بودند . بهترين نمونهها از اين نوع از گلكندا مىآمدند . كاسههاى كوچكى نيز به اسم كشكول در شكل قايق ، يافت مىشوند كه مىتوانند براى آجيل و تنقلات به كار برده شوند .
همانطور كه از دورهء بابر گزارش مىشود ، براى استفادهء روزانه غالبا در سر سفرهء غذا از ظروف چينى استفاده مىشده است . مينياتورها نيز ظروفى چينى را با تزيينات آبى - سفيد نشان مىدهند كه قاعدتا مثل ساير ظروف چينى و شيشهاى در طاقچههاى ديوار نگهدارى مىشدند . ظروف چينى ساخت چين ،
هامش
( 1 ) .Tuzuk .( 2 ) .Mirbakawal .( 3 ) .bakawalbegi .