واقع شامل حال همهء زير دستانش نمىكرد ( با وجود اينكه در هند غذاهاى گياهى همواره نقش اصلى را ايفا كردهاند ) ، ولى ميل داشت در ماهى كه به تخت نشسته ، مردم مجبور به خوردن گوشت نباشند ، به عنوان تشكر از خداوند و پرسعادت شدن سال بدينوسيله .
وقتى زندگى صوفيانهء اكبر پس از مدتى پايان مىيافت ، نخستين غذاى گوشتى از منزل مادرش آورده مىشد ؛ سپس غذاهايى از اقامتگاههاى ساير خانمهاى دربار و خانمهاى متشخص مىآمدند .
به طورى كه تاورنيه گزارش مىكند ، اورنگ زيب نيز بسيار متدين بود و زياد روزه مىگرفت ؛ ولى وقتى تصوير جانشين فربه او ملاحظه مىشود ، به نظر مىرسد كه در مورد خيليها رياضت نخوردن غذا نقش بزرگى ايفا نكرده است .
يك بخش مهم در قصر آبدار بود كه در آن نوشيدنيها ، از جمله آب ميوههاى خوشمزه ، تحت نظر يك شربتچى نگهدارى مىشدند . اكبر آب گنگ را كه فيلتر شده در كوزههاى لاك و مهر شده به دربار آورده مىشد ، مىنوشيد . براى سرد كردن نوشيدنيها در ابتدا از شوره استفاده مىشد كه طبق شيوهاى خاص عمل مىشده ؛ ولى از سال 1587 م . همانطور كه در خاور نزديك از مدتها پيش معمول بود ، از برف يا يخ براى سرد كردن استفاده شد . در دورهء اكبر بايد روزانه قايقى با چهار سرنشين ، برف و يخ را از كوهستان آورده باشد ؛ از اين قايقها 10 فروند وجود داشته است . ولى يخ به وسيلهء پيكهاى سريع نيز به دربار آورده مىشده است . ( 5 )
اگر هم اكبر زياد به غذا اهميت نمىداد ، ولى ابو الفضل به خواننده ليست كاملى از غذاهايى را كه در دربار متداول بودند و خيلى از آنها هنوز هم در شبه قاره محبوب هستند ، ارائه مىكند . در اين ليست سنبوسه ، وجود دارد كه خمير نان تا زده و پر شده با گوشت يا سبزيجات است كه سپس سرخ مىشود ؛ ساج غذاى لذيذى است با اسفناج كه از 10 سير اسفناج و رازيانه ، 112 سير قاى « 1 » ، كره خالص ، يك عدد پياز ، زنجبيل تازه ، فلفل و كمى ادويهء تند ، و ميخك تهيه مىشود . البته از همهگونه غذاى گوشتى ، مثل هريسه كه از گوشت ، گندم ، كرهء خالص و دارچين ، و همچنين حليم همخانواده با هريسه كه سبزيجات به آن اضافه شده ، استفاده مىشده است . دستور براى بقرا « 2 » به ويژه ، جالب توجه است ، غذايى كه همايون به ياد يك مهمانى شاد در كابل از آن سخن مىگويد : 10 سير گوشت ، 3 سير آرد با 112 سير كرهء خالص ، نخود ، كمى شكر ، پياز ، هويج ، اسفناج ، رازيانه ، و زنجبيل مخلوط مىشوند و به آن زعفران ، ميخك ، ادويهء تند ، زيره و دانهء فلفل اضافه مىكنند . از يخنى « 3 » ، يك نوع غذاى گوشتى ديگر و نيز انواع كباب نام برده
هامش
( 1 ) .ghee .( 2 ) .bughra .( 3 ) .yakhni .