جايپور مركز اين هنر بود كه تا امروز هم در هند محبوب است .
از زمان جهانگير مليلهكارى نيز به ميناكاريها اضافه شد . اجناس بيدرى « 1 » ، از دكن و در واقع از بيدر را نبايد فراموش كرد . آلياژى از روى ، مس ، سرب ، و قلع در كلريد آمونياك رنگ سياه داده مىشد و سپس در گوديهاى هموار آن نقرهكوبى مىشد . تزيينات نقرهكارى - چه گلها و چه به ندرت طرحهاى هندسى - مىتوانستند بخش بزرگى از ظرف را بپوشانند و خود را از زمينهء سياه به صورتى درخشان مجزا سازند ، به نحوى كه ظروف بيدرى از نظر زيبايى از ظروف نقره عقب نمىماندند . از قرن 17 در اين تكنيك گلدانها ، كاسهها ، و تنگهايى ساخته و پرداخته شدهاند و غالبا بدنههاى حقهها « 2 » براى قليان نيز از جنس بيدرى توليد مىشدند .
چنين ظروفى كه در آنها آب براى قليان كه از اوايل دورهء جهانگير همواره محبوبتر مىگرديد ، ريخته مىشده ، گاه نيز از شيشه بودند . ظروف گردن بلند از جنس شيشه متعلق به دكن از گذشتهها در هند ساخته شده است . ظروف شيشهاى غالبا با تزيينات ظريف رنگين بودند . النگوهاى رنگارنگ شيشهاى براى خانمها كه امروزه هنوز هم محبوبيت دارند از دورهء مغول وجود داشتهاند .
وسايل كوچك به ويژه گرانبها در واقع اجازه داشتند در كمدهاى چوبى كه داراى كشوهاى تزيين شده با عاج يا مرواريد در شكل ظريفترين اسليميها ، نگهدارى شوند : گاه كتيبههايى نيز در سبكهاى مختلف و محتواهاى متفاوت - چه آيات قرآنى و چه اشعار فارسى و عربى - در چنين كمدهايى خاتمكارى شده بودند . اين كمدها يا جعبههاى كوچك در ابتدا در گوجرات ساخته مىشدند ؛ اكبر براى اين هنر خاتمكارى دستور داد كه هنرمندانى را به فتح پورسيكرى آورند ؛ ضريح چوبى سليم چيشتى ، صوفى مرشد او به وسيلهء چنين هنرمندانى ساخته شده بود . اگر اين فصل مربوط به تجمل فرمانروايان مغول را با توصيفى دستكم به صورت اشاره ، در مورد يك شىء كه براى شكوه فرهنگ دربارى آنان افسانهاى است ، به پايان نبريم بىسليقگى كردهايم : تخت طاووس كه شاه جهان در سال 1636 پس از اينكه هنرمندانش هفت سال تمام روى آن كار كردند ، از آن پردهبردارى كرد . تاورنيه كه خود جواهر فروش بود ، تخت سلطنت اورنگ زيب ، ( 28 ) را كه تخت طاووس به ارث رسيده از پدر است ، توصيف مىكند : اندازهء تخت 4 * 6 متر ( حدود 80 / 1 * 20 / 1 متر ) ، و با 108 قطعه الماس درشت بالاس تزيين شده بوده كه كوچكترين آنها 100 قيراط وزن داشته است . 116 زبرجد نيز به وزن 30 تا 60 قيراط آن را تزيين مىكردند و 12 ستون طلا با رشتههايى از مرواريد كه هر يك 6 تا 8 قيراط وزن داشتند ، آن را در بر مىگرفتهاند . ولى بدن يك طاووس با دم بالا گرفته از ياقوت كبود و سنگهاى گرانبهاى ديگر با تنهاى از طلا ، مهمترين
هامش
( 1 ) .Bidri .( 2 ) .huqqa .