انديشيد كه نه فقط منصور ، نقاش جهانگير يك نقاش ممتاز در كشيدن نقش گل بوده است بلكه تصاوير او احتمالا ممكن است به اين يا آن توليدكنندهء فرش الهام بخشيده باشد ، بلكه همراه با يزوئيتها ، مجموعهء گل و گياهان خشك كرده نيز به هند آمده ، و تصاوير آنها روى شكل نقاشى حاشيهها در آلبوم تصاوير اثر گذاشتهاند ، و احتمالا به برخى از توليدكنندگان فرم الهام بخشيدهاند . اين واقعيت كه ملكه نورجهان علاقهء زيادى به سوزن دوزيهاى انگليسى داشته ، مىتوانسته هنرمندان حرفهء فرش را نيز به احتمال زياد تشويق به نقوش جديد كرده باشد . در دورهء حكومت شاه جهان به نظر مىرسد كه فرشهاى گلدار به ويژه اهميت يافته باشند ، چون در آن زمان تزيين با گل در همهجا - در ظروف كريستال و در جواهرات - نقش مهمى را ايفا مىكرده است .
بعضى از فرشهاى اواسط قرن 17 به نظر مىرسند كه با يك شبكهبندى ظريف كه با شكوفههايى پر شده است ، پوشيده شدهاند و در دورهء اورنگ زيب ظاهرا نقش هزار ازهار با شبكهبندى يا بدون آن محبوبيت داشته است . در هر حال فرشهاى پرنقش و نگار الزاما جزو تجهيزات بودهاند و كليم شاعر دربار جهان شاه مطمئنا حق داشته است كه براى فرمانروايش چنين آرزو كرده است :
شادى زندگى به شكلى همانند بافتى فشرده در يك فرش ، * از آستانهات جدا نشود ! ( 16 )
همانطور كه اشاره شد برخى از فرشها كاملا طويل بودهاند . ابو الفضل از فرشى صحبت مىكند كه 20 گز طول ( تقريبا 16 متر ) و 6 گز عرض داشته است . زيباترين فرش مغولى در موزهء متروپوليتن در نيويورك 33 / 8 * 9 / 2 متر اندازه دارد و مملو از حيوانات ، پرندگان ، و درختان تخيلى در روى زمينهء قرمز تيره است . فرشهاى گرد يا در شكلهاى خاصى بافته شده نيز وجود داشتهاند تا فضاهاى معينى را پر يا همانطور كه از تصاوير قابل تشخيص است ، تخت سلطنت را احاطه كنند . يك نمونهء زيباى آن ، يك فرش قرمز آلبالويى رنگ مملو از گلهاى رنگارنگ به شكل نعل است كه اندازهء آن در كل بالغ بر 47 / 3 متر مىشود . نقش گلهاى آن چنان نظم داده شده كه گلها با نگاه از تخت سلطنت به سمت بيرون مىرويند . ( 17 )
مادهء خام فرشهاى مغولى براى تار و پود پشم يا پنبه است ؛ در حالى كه در ايران براى گرههاى فرشهاى تجملى ترجيحا از ابريشم استفاده مىشود ، در هند مغول به ويژه در قرن 17 پشمينه ، پشم ظريف كشميرى ، به عنوان مادهء خام مطلوب داراى اعتبار بود و اين پشمينه - كمى محكمتر از شاه توس خيلى ظريف - در لطيفترين سايه روشنها رنگآميزى مىشدند . از اينرو در كشمير تعدادى كارگاه سلطنتى وجود داشت كه در آنجا فرش بافته مىشد و چون لاهور نزديكترين شهر بزرگ به كشمير بود ، در آنجا