كردهاند . گردنبندهاى مرواريد دو يا سه رشتهاى دست كم در دورهء اكبر تا حدودى جزو نماد اصالت بودند .
در تصاوير قديمى ، بابر و همايون با كمى زيورآلات يا بدون آنها تصوير شدهاند ، ( 3 ) در حالى كه بار جذاب گردنبند مرواريدى كه هر فرمانروايى آويخته است ، در روى تصاوير اواخر دورهء اكبر و اوايل دورهء جهانگير دهه به دهه افزايش مىيابد . وقتى ملاقات كننده يا سفيرى براى فرمانروا مرواريدى زيبا ، درشت يا صاف و منظم مىآورد ، هديه با خوشحالى پذيرفته مىشد و مثل همهء هدايا به وسيلهء منشى ثبت هدايا يادداشت مىگرديد .
مرواريدها غالبا از خليج فارس مىآمدند ؛ ولى گاه و بىگاه نيز از درياهاى اطراف سريلانكا آورده مىشدند .
شاخص شادى مغولان براى جواهرات ، مينياتورى مربوط به حدود سال 1619 ( 4 ) است كه شاه جهان را كه هنوز در آن زمان وليعهد بوده است ، با يكى از پسران كوچكش نشان مىدهد : پسربچه - ممكن است كه داراشكوه 5 ساله يا شاه شجاع كمى كوچكتر باشد كه جهانگير ، پدربزرگش ، بويژه به او علاقهء زيادى داشته است - جعبهء جواهراتى را زير و رو مىكند و آنچنان غنى به زيورآلات آراسته است كه امكان پاره كردن گردنبند مرواريدش در هنگام بازى به وسيلهء خودش باعث ترس مىشود : دو رشته مرواريد درشت چسبيده به دور گردنش قرار دارند ؛ بعد از آن يك گردنبند مرواريد بلندتر با زبرجد و ياقوت و سپس باز هم دو گردنبند مرواريد بلند ديگر . در شال طلادوزى شدهاش يك خنجر كوچك زيبا با دستهء طلا قرار دارد و عمامهاش ، مثل عمامهء پدرش با رشته مرواريدهايى دور چرخانده و با يك جغهء جواهرنشان با پرهاى بلند به عقب خميده ، تزيين شده است . به دور عمامهء شاه جهان كه بهطور معمول يكسان تزيين شده است ، اضافه بر اين ، چند رشته مرواريد درشت ديگر دور چرخانده شده است . در واقع ، علاوه بر اين ، اگر تصاوير را قبول كنيم ، نوزادان هم گردنبند مرواريد بر گردن داشتهاند - دستكم وقتى كه تصوير چهرهشان نقاشى شده است و اين عينا در مورد مادران شيرده نيز صدق مىكند . حتى اورنگ زيب نيز كه هنرمندى چهرهاش را هنگام شكار در « نيل گيز » « 1 » نقاشى كرده است ، روى لباس سبز رنگش كه او را در چشمانداز پر از درخت تقريبا محو مىكند ، چند رشته گردنبند مرواريد درشت بر گردن دارد . و اين ظاهرا مبالغه نيست يا به حساب يك آزادى عمل هنرى گذاشته نمىشود ، چرا كه جهانگير در مورد اينكه ملكه نور جهان در حين يك شكار ياقوتى به قيمت 10000 روپيه و مرواريدى به قيمت 1000 روپيه را گم كرده است ( كه خوشبختانه بعد از دو روز مجددا پيدا شدهاند ) ، اشاره كرده است . ( 5 ) حتى وقتى كه خانمها و آقايان متشخص هنگام مغازله در بالكن حرمسرا يا واقعا در حال چرت زدن در رختخواب نشان
هامش
( 1 ) .Nilgays .