عليه بابر برپا كرده بود ، بابر با او جوانمردانه رفتار كرد و حكومت بدخشان را به او بخشيد ؛ ولى به وسيلهء راهزنانى از كاشگر اسير شد و حدود سال 1507 درگذشت .
پس از حكومت كوتاه ميرزا محمد حكيم برادر ناتنى اكبر بر كابل نيز در سال 1850 خواهر ناتنى فرمانروا ادارهء امور اين منطقه را به دست گرفت . اين زن بخت النسا بيگم ، دختر همايون و ماه چوچك بود . به سرو قد نيز بايد اشاره كرد ؛ گلبدن تعريف مىكند كه او شبى در زير نور ماه آواز خوانده و بعدا با منعم خان ، نخست وزير ، ازدواج كرده ، كوشيده است ميان منعم خان و سياستمدار ديگرى وساطت كند .
ارغونهاى سند مانند مغولان از منطقهء افغانستان و در واقع از حوالى هرات آمدند . از اينرو در اولين و دومين نسل مغولان در هند ، با آنها روابط خانوادگى ايجاد شده بود . ( 10 ) مثلا يك زن ارغون ابتدا با قاسم كوكا ، برادر شيرى بابر و سپس با شاه حسن ارغون يكى از وابستگان از سند ، ازدواج كرده است . دخترى از اين ازدواج ، با كامران ، پسر بابر ، ازدواج كرد و وقتى او كور و به مكه تبعيد شد ، براى او همچنان همسرى وفادار باقى ماند .
خانمهاى زيادى از اولين و دومين نسل ، نقش مهمى در دورهء اكبر داشتهاند و كوشيدهاند بين نسلها وساطت كنند . مثلا حميده حتى از دژ آمد و قدم پيش نهاد تا نوهاش جهانگير كه بر خلاف دستور به جاى اينكه به بنگال رود ، تسليم هوسبازيها و اعتيادش به مشروب بود ، مدتها در اجمر مانده ، پس از نافرمانىاش مجددا اجازهء اداى احترام به پدرش را داشته باشد . ( 11 )
ابو الفضل گزارش مىكند كه پس از روزهاى بزرگ روزهدارى فرمانروا ، اولين غذاها براى او از منزل مادرش آورده مىشدند .
مان ماتى كه يك راجپوتى و به عنوان مادر جهانگير با عنوان مريم زمانه مورد احترام قرار مىگرفت ، جزو خانمهاى بانفوذ بود . او مسجد بيگم شاهى را در لاهور ( 1611 - 1614 ) و چشمهاى پلهدار را نزديك عيدگاه در بايانا ( 1612 ) بنياد نهاده است . وقتى كه در سال 1623 درگذشت او را در سيكاندرا ، آرامگاه همسرش اكبر ، به خاك سپردند .
وقتى جهانگير در حال شورش عليه پدرش در اللّه آباد به سر مىبرد ، همسرانش را به طبع همراه داشت و شاه بيگم ( ف . 1605 ) مادر راجپوتى پسرش خسرو را پس از مرگ در خسرو باغ در اللّه آباد به خاك سپردند . او از غصهء رفتار غيرصادقانهء برادرش و نافرمانى خسرو خودكشى كرد و گفته مىشود كه جهانگير پس از مرگ او 4 روز غذا نخورده است كه در نتيجه اكبر به عنوان تسلى خلعت ، عمامهء خودش را براى او فرستاده است . سلطان نثار بيگم ، خواهر جهانگير نيز پس از فوت در سال 1622 در اللّه آباد به خاك سپرده شده است . در ضمن جالب توجه است كه دقيقا در دورهء جهانگير خانمها به عنوان حاميان هنر معمارى مساجد دربارى قدم پيش مىنهند ، در حالى كه فرمانروا خودش از هيچ پروژهء بزرگترى از اين نوع حمايت نكرده است .
در قلمروى خانان مغول ( فارسى ) — صفحة 182
مساهمون: آنه مارى شيمل
ص١٨٢