شكلهاى تازهاى از جواهرسازى و طلاسازى شكيل ابداع كرد . از آنجا كه او عايدات زيادى از گمرك واردات و حق راهدارى داشت تعجبآور نيست كه در جشن سلامتى جهانگير در وزنكشى رسمى سال 1621 مهمانىاى داد كه بر تمام جشنهاى تاكنون برپا كرده ، از نظر هدايا ، جواهرات و خلعتها سايه افكند .
نور جهان كه تنها دخترش در ازدواج اول ، با پرويز پسر جهانگير ازدواج كرد ، در مناقشات بر سر جانشينى در موقعيت بدى قرار گرفته بود ؛ او خمير ترش اختلال شده بود . ( 13 ) او جهانگير را از پسر محبوبش خرم شاه جهان منحرف كرد و برخى از مورخان بدين خاطر در موردش منتقدانه قضاوت مىكنند ، در حالى كه ديگران برادرش آصف خان را به سبب حمايت از شاه جهان نكوهش مىكنند .
زمانى كه نور جهان 17 سال پس از جهانگير درگذشت ، دستور ساخت آرامگاه زيبايى براى او در لاهور محبوبش داده بود كه باز هم شكل آرامگاه پدرش - بناى كوتاه كشيدهاى در يك باغ - را به خود مىگرفت . بناى سادهء مقبرهء خود او در آن سوى ديگر راوى « 1 » قرار دارد كه اينك به واسطهء يك خط راه آهن از مقبرهء برادرش آصف خان جدا شده است . اين مكان بسيار ساده است و خود او بايد شعرى سروده باشد :
بر روى قبر من ، غريبهها * نه شمعى و نه چراغى
نه پر سوختهء شب پرهاى ، * نه چهچهههاى بلبلانى . . .
نور جهان زمان كوتاهى پس از ازدواجش با جهانگير ، بر اين امر همت گماشت كه برادرزادهاش ارجمند بانو بيگم ، دختر آصف خان در سال 1614 با خرم شاه جهان ، وارث قانونى طرحريزى شده براى تاج و تخت ، ازدواج كند .
ممتاز محل ، آن طور كه او اينك ناميده مىشد ، پيش از اينكه در فوريهء 1628 پس از مبارزات سردرگم كننده براى جانشينى ، كه بر تخت نشيند ، همسرش را در گشت و گذارهاى بعدى در تلين گانا « 2 » و بنگال همراهى كرد . بلافاصله پس از بر تخت نشستن جهانگير مهر سلطنتى به ممتاز محل سپرده شد ، و او تمام اسناد را خوانده و مهر مىكرد . او هر سال يك فرزند به دنيا آورد ، از 14 فرزند ، دو دختر و سه پسر زنده ماندند . در ژوئيهء 1631 او هنگام به دنيا آوردن چهاردهمين فرزند درگذشت ، و به نداى دعوت بازگرد « 3 » با تسليم و رضا گوش سپرد و پاسخ گفت و با ترحم خداوند توأم شد .
هامش
( 1 ) .Ravi .( 2 ) .Telingana .( 3 ) . سورهء 89 ، آيهء 27 .