خود مىبيند . در واقع نزديكى ميان دو مذهب به ويژه در تقدس بهاكتى « 1 » ، تقدس عرفانى كه خود را در آوازهايى با حركات موزونى كه كاملا شبيه به حركات صوفيان بودند ، بيان مىداشت . بدينترتيب گاه در ادبيات مردمى تميز دادن اينكه يك شعر عاشقانهء عرفانى از كدام آيين ريشه مىگيرد ، براحتى امكان نداشت . دشوارتر از همه زحماتى بود كه اكبر براى علاقهمند كردن زيردستان مسلمانش به كتابهاى مقدس هندوها كشيد . البته از قرن 13 ترجمهء عربى امرتاكوندا « 2 » ، درياى جاودانى ، رسالهء هاتايوگا « 3 » ، وجود داشت و در دورهء اكبر ترجمهء جديد فارسى آن در جمع صوفيان محمد غوث گواليورى ( ف . 1562 ) پديد آمد . ولى فرمانروا خواهان بيش از اين بود ؛ ابو الفضل مىنويسد :
از آنجا كه او متوجه انزجار متعصبانهاى كه بين هندوها و مسلمانان حاكم است ، شده بود و اطمينان داشت كه اين فقط ناشى از اين است كه همديگر را نمىشناسند ، آرزوى فرمانرواى آگاه از بين بردن اين نادانى بدين وسيله بود كه كتابهاى گروه اول را در دسترس گروه دوم قرار دهد . او در به دو امر ماهابهاراتا را انتخاب كرد ، چون جامعترين و از بالاترين اختيارات برخوردار است ، او دستور داد تا آن را به وسيلهء مردان با صلاحيت هر دو مجمع مذهبى ترجمه كنند . او بدين روش و طريق خواست به هندوها نيز نشان دهد كه برخى از اشتباهات آنان و خرافاتشان پايه و اساسى در كتابهاى كلاسيك آنها ندارند و مسلمانان را نيز متقاعد كند كه موجوديت گذشتهء جهان را به حساب چنين دورهء كوتاهى مثل 7000 سال گذاشتن ، ديوانگى است .
از آنجا كه فقط بدائونى وظيفهء سخت ترجمه را بر عهده نداشت ، بلكه ساير علما نيز در آن شركت داشتند ، كار در سال 1587 به پايان رسيد . سه سال بعد نوبت رامايانا بود . ولى بدائونى در سال 1594 براى يك مرقد مقدس شرحى بر قرآن نوشت ، به اين اميد كه پس از دور كردن بىايمانى از كتابهاى قديمى ، قرآن بتواند دوست او در اين دنيا و شفيع او پس از مرگ شود .
اكبر و همچنين پسر و نوهاش با ميل و علاقه با زاهدان هندى ملاقات مىكردند . اكبر گانگاريشى را در حين اقامتش در كشمير ملاقات كرد و او پس از تسخير آسبرگره ، از يوگى گوساين جادروپ در يك غار تنگ كه فقط لنگى به عنوان پوشش بر كمر بسته بود ، ديدن كرد . جهانگير دستكم سهبار با اين خردمند در اوجاين « 4 » ملاقات كرده بود . ( 8 ) در مورد او بيشتر از يكبار اشاره كرده است : دانش فلسفه
هامش
( 1 ) .bhakti .( 2 ) .Amrtakunda .( 3 ) .Hatayoga .( 4 ) .Ujjain .