خاور نزديك اطلاعاتى به خوانندههايشان ارائه مىدادند .
راه اصلى كه ترجيحا به وسيلهء تجار استفاده مىشده است و بهويژه در خدمت واردات بوده ، از سورات ، در واقع تنها بندر فعال ، از طريق برهانپور به آگرا منتهى مىشد . راه ديگرى از سورات از طريق گواليور به پايتخت مىرفت . از دهلى دو راه اصلى به خارج از كشور هند مىرفته است : راه شمال از طريق لاهور و كابل به چين ، و ديگرى راهى از طريق لاهور و مولتان به قندهار و ايران منتهى مىشده است . كاروانها مىتوانستند از پنجاب به لارخ ، يار كند ، و كاشگر برسند . البته راهى كه در امتداد رود گنگ از اللّه آباد و بنارس به بنگال كه سپس به پگو ( اراكان ) و بورما ، شركاى تجارى هند منتهى مىشده نيز به همان با اهميتى بوده است . رود گنگ نيز طبيعتا به عنوان راه تجارى مورد استفاده بوده است .
نقشهء شهر آگرا حدود سال 1700 : 1 . باغ نورافشان 2 . باغ جهانآرا 3 . آرامگاه افضل خان 4 . آرامگاه اعتماد الدوله 5 . چهار باغ 6 . مهتاب باغ 7 . تاج محل 8 . دژ 9 . بازار 10 . مسجد بزرگ
تجار خارجى كه قصد دربار آگرا را داشتند از سختى سفر شكوه مىكردند . برخى از سورات به احمد آباد و اجمر كه از آنجا امكان رسيدن به آگرا آسانتر بود ، مىرفتند ؛ ولى راه عادى از طريق برهانپور بوده است ؛ شهرى زشت به طورى كه فينچ « 1 » ، در سال 1608 نوشته است ، هر چهقدر هم كه اين شهر بزرگ در
هامش
( 1 ) .Finch .